Vergeet de baby’s in de buitenwijken

Kijk de tuin in. Als het water nu komt, loopt die het eerste vol. En daarna de rest, de hele provincie ligt onder N.A.P. Ligt-ie al lang, er zitten dijken omheen, maar sinds de documentaire Het verloren land van Jos de Putter die gisteravond in Holland Doc te zien was, lijken die dijken een lachertje. Stormvloeden waren verhalen van vroeger geworden, van oude kronieken waarin over de „schrikkelijke ramp” werd geschreven die ons „lieve vaderland” nu weer getroffen had – Geert Mak las er gisteravond nog wat uit voor. Maar het zijn geen verhalen, we zijn nu niet veilig, we lopen gevaar. Toch dringt het maar moeizaam door wat ze betekenen, die steeds herhaalde woorden: de aarde warmt op, de zeespiegel gaat stijgen.

Nu ja, ze vinden er wel wat op, denk je heel makkelijk, maar gisteren was een dag waarop je net zo makkelijk kon ophouden dat te denken. Deze krant opende met een stuk waarin gesproken werd over „de houdbaarheid van Nederland”. Dat die afhankelijk was van Groenland en Antarctica. Er stond een zinnetje in waaraan je je kon vastklampen als een drenkeling aan de befaamde strohalm: dat de grootscheepse aanpassingen die nodig zijn om laaggelegen gebieden als Nederland droog te houden „beperkt kunnen blijven als de wereld erin slaagt de uitstoot van broeikasgassen te beperken”.

Nova griste die strohalm weg. Daar werd het verontrustende nieuws gebracht over de duizelingwekkende CO2-uitstoot van Indonesië. Indonesië? Zo’n klein land, weinig auto’s en industrie? Het staat nu op de derde plaats van ’s werelds grootste broeikasgasproducenten, direct na de VS en China. Door de ontbossing. Daardoor komen grote veengebieden bloot te liggen, die ontwateren, beginnen te branden en de enorme massa koolstof die in de loop van vijf- tot tienduizend jaar in het veen is opgeslagen, ontsnapt in de atmosfeer.

De zeespiegel gaat voorlopig gewoon door met stijgen.

En wat dat betekent voor Nederland was gisteravond dus te zien in een angstaanjagende documentaire, met een blik vooruit naar 2070 als het grootste deel van het land onder water is komen te staan door een stormvloed. Zulke rampen zullen er komen, de schrikkelijke vloeden zullen niet langer tot het verleden behoren, zoveel is wel duidelijk. Verschillende klimaatdeskundigen en waterbeheerders spraken op uiterst nuchtere toon over stormen, klimaatverandering, waterbeheer en de kracht van water. „Ik heb de Maas eens zien wassen, in 24 uur 3 meter. Dat neemt álles mee, caravans, auto’s, hekken, álles”, zei één van hen.

De beelden ondersteunden zijn woorden: recente overstromingen uit Midden-Europa, maar ook de ramp van 2070: het Kurhaus tot zijn kin in het water, de verdwenen wegen bij Amsterdam, de Euromast met alleen het uitkijkgedeelte boven water.

Landschapsarchitect Adriaan Geuze liet een kaart van Nederland zien waarop de polders en hun hoogte in kleur waren aangegeven. „Die diepe polders zijn soepborden”, had een waterbeheerder al gezegd, „als daar een grote hoeveelheid water in terechtkomt, krijg je het er met geen vier Cruquiusgemalen weer uit.” Geuze sprak over onze huidige mentale klimaatverandering die maakt dat we juist in de diepste polders de meeste huizen plannen. In dit licht bezien is het inderdaad wel vreemd dat, zoals gisteren in de krant stond, geen van de grote partijen in haar verkiezingsprogramma veel aandacht besteedt aan klimaatbeheersing.

De regen tikt op het dak. Na het zien van deze documentaire zal het lang duren voor dat geluid weer iets geruststellends heeft.

Lees ook ‘Ogen’ op www.nrc.nl/ogen