Veel hindernissen bij werk in buitenland

De EU streeft naar meer mobiliteit van werknemers – en wie heeft er niet ooit in het buitenland willen werken.

Maar het realiseren van die droom blijkt vaak erg lastig.

De stand van Eures op de banenmarkt in Eindhoven, vorige maand. Go Europa. Foto Merlin Daleman Eures-stand in de CWI. Nat. banenmarkt, Eindhoven. 30-09-06 © Foto Merlin Daleman werkloosheid vacatures Daleman, Merlin

„U weet waar ik in Europa een baan kan krijgen?” Diane Stephens, een jonge, kordate vrouw, kijkt de man achter de tafel met stapels folders vragend aan. Ze staat bij de Europa-stand op de banenmarkt in Eindhoven, waar iedereen die het avontuur zoekt in een of ander Europees land terecht kan.

Go Europa staat op een poster. En aan een paal hangt een vel papier met de tekst: ‘Vacatures in Noord-Ierland: Call Centre Gem in Belfast zoekt enthousiaste types die graag in een omgeving werken met andere nationaliteiten, kennis hebben van de computer en tekstverwerking. Bel snel’.

Nu nog is Diane Stephens, 28 jaar, fiscalist bij een adviesbureau in Eindhoven, maar ze wil haar vleugels uitslaan. Het liefst wil ze een financiële baan in Engeland, maar Spanje mag ook. Het vreemde trekt. Daarom verliet Stephens negen jaar geleden de Antillen om te gaan studeren in Nederland. „Als je andere culturen kent, begrijp je elkaar beter.”

De banenbeurs in Eindhoven is de opmaat naar een veel groter evenement: de eerste Europese Banenbeurs, die aanstaande zaterdag 4 november in de Amsterdamse Beurs van Berlage wordt georganiseerd. Niet alleen in Amsterdam, maar in honderd steden in heel Europa. Want de Europese Commissie heeft 2006 uitgeroepen tot het Europese Jaar van de mobiliteit van werknemers.

Europeanen blijken helemaal niet zo mobiel te zijn. Het percentage Europeanen dat in een ander EU-lidstaat woont, schommelt al dertig jaar rond de 1,5 procent. En in negen landen van de Europese Unie is bijna de helft van de werknemers al tien jaar niet van baan veranderd, zo blijkt uit onderzoek dat Europees Commissaris Spidla (Werkgelegenheid, Sociale Zaken) heeft laten uitvoeren. Omdat de Commissie het belangrijk vindt dat werknemers in het buitenland „nieuwe vaardigheden en ervaring” opdoen, heeft Spidla een bedrag van zes miljoen euro uitgetrokken voor voorlichting. Want de onbekendheid met wettelijke en sociale regelingen in andere landen is groot.

„Er zijn tal van hindernissen”, zegt Jeanette van Yperen. Ze is landelijk manager van Eures in Amsterdam, de organisatie bij de Europese Commissie die zich bezighoudt met arbeidsmobiliteit. In Nederland zijn inmiddels zeventien Eures-medewerkers actief bij de arbeidsbureaus, in heel Europa zevenhonderd. Taal is een van de grootste barrières voor mensen om in een ander land te werken. „Maar leg elders maar eens uit wat een vwo-diploma is of wat het verschil is tussen een hbo-opleiding en de universiteit”, zegt Van Yperen, die de Europadag in Amsterdam organiseert.

Om nog maar te zwijgen van de enorme verschillen in sociale zekerheid zoals pensioenopbouw, ziektestelsel of het belastingsysteem.

„Als ik geweten had dat er zoveel problemen zouden zijn met sociale verzekeringen en belastingen, had ik het nooit gedaan”, schrijft een Nederlandse elektrotechnicus uit Zuid-Limburg op de site van de Commissie, die werknemers heeft gevraagd hun ervaringen met werken in het buitenland op te sturen. De Limburger raakte in de jaren zeventig in verband met de mijnsluitingen zijn baan kwijt en besloot zijn geluk in Duitsland te beproeven. Zijn vrouw en hij vonden snel een baan in Aken. Maar toen begonnen de problemen, want alles was anders. De belastingregels, de opbouw van pensioenen. Ga zo maar door. „Ik denk dat het logischer is eerst al deze problemen op te lossen alvorens mensen aan te moedigen in het buitenland te gaan werken”, concludeert hij.

Daarom wil Eures meer aan voorlichting doen. „We geven brede informatie, ook over hoe het leven is in een ander Europees land”, licht Ray van Schoubroeck toe, die namens Eures aan de banenmarkt in Eindhoven meedoet. Van de etensgewoonten tot aan huisvesting. Bij zijn stand zijn al zestig belangstellenden langs geweest. Een op de tien mensen denkt in zijn werkzame leven serieus na over een baan in het buitenland, blijkt uit onderzoek. Slechts een fractie voert de droom ook uit. Diane Stephens is vast van plan te gaan. „Het is best fijn in Nederland, maar het wordt me te narrow minded. Ik zou iedereen aanraden andere culturen te leren kennen.” Haar vriend heeft ze al zover dat hij meegaat.