Stop met borstvoeding

Met een debatavond in de Rode Hoed in Amsterdam werd gisteren het startschot gegeven voor de landelijke lobby voor een jaar lang zoogverlof bij iedere baby. Anders dan de initiatiefnemers met de slogan ‘Een babysabbatical voor iedereen!’ willen doen geloven, is het ze slechts te doen om vrouwen, omdat daar ,,de tieten zitten opgeprikt”. Niet alleen is het ergerlijk dat vrouwen gemakshalve tot melkvee worden gereduceerd, een babysabbatical schaadt ook het belang van kinderen.

Eind jaren ’90 is de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) een campagne begonnen ter bevordering van borstvoeding met het oog op zuigelingen in ontwikkelingslanden. Onder de daar geldende omstandigheden (slechte hygiëne, gebrek aan schoon water en melkpoeder van inferieure kwaliteit) is borstvoeding beter dan flessenvoeding. Maar in plaats van de borstvoedingsactie specifiek te richten op ontwikkelingslanden, moeten van de WHO vrouwen wereldwijd er aan geloven.

Van mannen wordt overigens nooit een dergelijke solidariteit, dwars door allesociale lagen en over landsgrenzen heen, geëist. Toen in augustus van dit jaar tijdens de internationale aidsconferentiein Toronto werd geconcludeerd dat hetin de strijd tegen aids wenselijk zou zijn dat alle volwassen mannen in Afrika zich zouden laten besnijden, suggereerde niemand dat alle mannen in het Westen zich óók zouden moeten laten besnijden.

In het kader van de internationale vrouwen-solidariteit staat nu echter op iedere verpakking babymelkpoeder in de Verenigde Staten de waarschuwing te lezen dat moedermelk beter is voor de baby. Alsof het een pakje sigaretten betreft! In België krijgen ziekenhuizen speciale certificaten als ze een bepaald quotum kersverse moeders aan de borstvoeding krijgen, en in Nederland tart het Voedingscentrum de intelligentie van vrouwen door lijstjes te publiceren met namen van Hollywood-sterren die ook borstvoeding geven.

Deze onbenullige vorm van voorlichting is nodig, omdat de wetenschappelijke basis voor borstvoeding minder stevig blijkt dan gedacht. Jarenlang is vrouwen wijs gemaakt dat je door borstvoeding te geven slimmere kinderen krijgt. Maar recent Iers onderzoek toont aan dat de moeder, en niet de melk uit haar borsten, het kind slim maakt.

Tegenover de voordelen van borstvoeding (kinderen zijn minder gevoelig voor infecties en vrouwen lopen iets minderrisico op borstkanker) staat ook een aantal nadelen. In de eerste maanden neemt borstvoeding ruim 50 uur per week inbeslag, dat is meer dan een fulltime werkweek. Vrouwen komen daardoor zelf nauwelijks aan eten en slapen toe, en ze zien er een paar weken na de bevalling vaak uit als halve anorexiapatiënten.

Voor mannen is het er ondertussen niet eenvoudiger op geworden om invulling te geven aan hun zorgtaken. Borstvoeding belemmert de broodnodige binding tussen vader en kind. Het Voedingscentrum raadt mannen aan om de borstvoeding te filmen en te fotograferen teneinde bij hun kind betrokken te blijven. Vader en kind, gescheiden door een glazen wand. Hoe symbolisch!

Het belangrijkste bezwaar tegen een babysabbatical is dat het volstrekt kortzichtig is. Een wettelijk zoogverlof van een jaar bij iedere baby schaadt de arbeidsmarktpositie van alle vrouwen in de vruchtbare leeftijd. Welke werkgever is bereid een vrouw een baan aan te bieden bij het vooruitzicht dat ze bij zwangerschap meteen een jaar uitvalt? Bovendien, tijdens het zoogverlof bouwen vrouwen geen pensioen op, en maken ze geen promotie.

Naar schatting bedraagt het levenslange inkomensverlies als gevolg van moederschap voor de gemiddelde vrouw in Nederland nu al 40 procent. Door de introductie van een wettelijk zoogverlofvan een jaar zal dat inkomensverlies alleen maar verder toenemen. Van de vrouwen met kinderen in Nederland is hetmerendeel economisch afhankelijk vande partner. Dat hoeft op zich geen probleem te vormen, ware het niet dat het aantal echtscheidingen en verbrokenrelaties nog nooit zo hoog is geweest als de afgelopen vijf jaar.

Een op de drie huwelijken wordt voortijdig beëindigd. Van de ongehuwd samenwonenden gaat meer dan de helft na verloop van tijd weer uit elkaar. Als gevolg hiervan zien we in de samenleving een snel groter wordende groep financieel kwetsbare eenoudergezinnen. 92 Procent van de eenoudergezinnen moet rondkomen van een inkomen op of net boven het sociaal minimum. Het gaat in verreweg de meeste gevallen om alleenstaande moeders.

Bijna een half miljoen kinderen in Nederland leeft in armoede. De structurele schade die dat toebrengt aan de gezondheid van kinderen overtreft veruit de voordelen van borstvoeding. Wie zich werkelijk bekommert om de gezondheid van kinderen, zou zich niet moeten bezondigen aan borstvoedingsdemagogie, maar zou zich juist sterk moeten maken voor de sociaal-economische positie van vrouwen.

Dat doe je niet door vrouwen weg te zetten als wandelende baarmoeders met een stel tieten, maar dat doe je door te strijden voor een eerlijker verdeling van zorgtaken tussen mannen en vrouwen en voor betere carrièreperspectieven voor vrouwen. In plaats van het verlof voor vrouwen uit te breiden zou juist een exclusieve verlofregeling voor vaders in het leven moeten worden geroepen.

Onderzoek wijst namelijk uit dat moederinstinct zich ontwikkelt naarmate de moeder langer én intensiever met de baby bezig is. Dat betekent dat moederinstinct niet primordiaal is.

Mannen kunnen óók moederinstinct ontwikkelen, als ze maar de kans krijgen om voor hun kind te zorgen. Een pasgeboren kind de fles geven biedt daartoe een uitgelezen mogelijkheid.

Een uitgebreidere bijdrage over vrouwen en gezinnen is opgenomen in het Jaarboek vande Wiardi Beckman Stichting dat maandag6 november wordt gepresenteerd.

Rectificatie / Gerectificeerd

In de column Stop met borstvoeding (3 november, pagina 7) schrijft Heleen Mees dat 92 procent van de eenoudergezinnen moet rondkomen van een inkomen op of net boven het sociaal minimum. Het juiste cijfer is 51 procent.