Steeds meer alleenstaanden in de schaatssport

Schaatsen lijkt in Nederland een professionele sport. Maar sommige toppers hebben voor dit seizoen, dat vandaag in Assen met de NK afstanden begint, geen (grote) sponsor kunnen vinden.

Rotterdam, 3 nov. - Premier Balkenende noemde Bob de Jong onlangs in zijn brievenboek een voorbeeld voor Nederland. Op het moment van verschijnen zat de schaatser in een kamertje ergens in een troosteloze flat in Oost-Berlijn. De olympisch kampioen op de 10 kilometer kon in Nederland geen sponsor vinden en traint sinds de zomer met de Duitse ploeg van de Nederlandse coach Bart Schouten.

De laatste dagen loopt De Jong ouderwets lachend door Assen, waar hij vanavond start op de 5 kilometer bij de NK afstanden. Op de valreep heeft hij toch een kleine sponsor gevonden: Veilig Verkeer Nederland. ‘Bob jij of Bob ik’ staat op zijn pak. En gisteren sloeg hij een tweede vis aan de haak, APPM, dat al een kleine schaatsploeg sponsort.

Maar eind juli liep De Jong in het Duitse Erfurt met de ziel onder de arm. Hij kon nog altijd niet verkroppen dat Telfort-coach Ingrid Paul hem na het succes op de Spelen de deur had gewezen. „Dat hakte er flink in, ik was er goed kapot van. Het allerergste vind ik dat ik achteraf heb gehoord dat ze de beslissing al in januari hadden genomen. Het vertrouwen is enorm geschaad.”

Geen van de andere schaatsploegen had belangstelling voor de enige Nederlandse man die in Turijn een gouden medaille won. Ook zijn initiatief om met lotgenoten Gianni Romme en Ralf van der Rijst een ploegje te vormen, trok geen geldschieter. Eind juli restte geen andere optie dan een vertrek naar Berlijn, om op eigen kosten mee te trainen met de Duitse selectie van zijn oude clubtrainer Schouten.

De Jong is niet de enige topschaatser die het seizoen begint zonder gesponsorde ploeg. Ook Romme (33) en Van der Rijst (29) moesten eigen spaargeld investeren in een Duits avontuur, als trainer en ploeggenoten van Anni Friesinger. Sicco Janmaat (27) zoekt op eigen kosten zoveel mogelijk aansluiting bij zijn ploeggenoten van vorig jaar. Ervaren topschaatsers als Rintje Ritsma (36) en Gerard van Velde (34), die afgelopen zomer af en toe samen trainden, vonden vlak voor de NK afstanden in Assen Blauwestad als sponsor. Maar geld voor een trainer is er niet, laat staan dat er sprake is van een nieuwe ploeg.

De ‘alleenstaanden’ kunnen hun schaatsloopbaan alleen vervolgen omdat ze in voorgaande jaren goed hebben verdiend. Toppers als Ritsma en Romme kwamen eind vorige eeuw al boven de miljoen gulden per jaar. Sponsors als DSB en SpaarSelect stuwden de salarissen nog verder omhoog. Steeds meer schaatsers tekenden in de ‘wilde tijd’ van het commerciële schaatsen voor miljoenenbedragen. Na de Olympische Spelen van 2002 stopten SpaarSelect en DSB en was de salarispiek voorbij.

De afgelopen weken gaven dure ploegvoorstellingen bij TVM en Telfort de indruk dat de bomen bij de commerciële teams nog altijd tot in de hemel groeien. Een doorsnee eredivisieclub had zich niet hoeven schamen voor de open dag van de schaatsbond, vorige week in Thialf. Voor duizenden fans werden de schaatsers gepresenteerd. Dit alles met een fraaie bijrol voor oud-schaatsers als Barbara de Loor, Annamarie Thomas en Bart Veldkamp, binnen één zomer uitgegroeid tot televisiesterren. Schaatsen? Professionele topsport. Glamour, glitter en klatergoud.

Maar de basis blijft dun. Zie het grote aantal ‘alleenstaanden’. Of het geringe aantal vrouwen in de drie grote commerciële teams: Renate Groenewold, Ireen Wüst en Paulien van Deutekom (zonder contract) bij TVM, Marianne Timmer en Annette Gerritsen bij DSB en Gretha Smit bij Telfort. Zes schaatssters, net zoveel als vroeger in de kernploeg. Het grootste deel van de vrouwelijke schaatssters is aangewezen op de Opleidingsploeg van de KNSB.

Bij de mannen is de top van de opleiding overgeheveld naar de drie commerciële A-teams, die overigens in grootte en budget sterk verschillen. TVM doneert jaarlijks drie miljoen euro, DSB en Telfort doen het met beduidend minder. Logisch dat TVM steeds de beste talenten binnenhaalt. Vorig jaar Wüst en Sven Kramer, nu sprinter Jan Smeekens en allrounder Wouter Olde Heuvel, die wegens een blessure niet aan de NK meedoet. DSB trok vorig jaar (toen de ploeg nog werd gesponsord door Postcodeloterij) Gerritsen aan en dit jaar de jonge stayers Ted-Jan Bloemen en Boris Kucsmirak.

„Wedden dat wij straks bij de NK meer publiciteit trekken dan die jonge jongens uit de commerciële teams”, zei Romme onlangs. Gisteravond meldde hij zich onverwacht af voor de NK. Toch is de situatie van de ‘alleenstaanden’ niet rooskleurig. Trainen zonder ploeg is een nadeel, al beweert Ritsma het tegendeel. En door het licentiesysteem dat de bond hanteert, is er voor een individuele sponsor weinig ruimte op het pak. „Ze moeten naar de rechter gaan”, adviseert Friesinger de Nederlanders. Voorlopig kiezen de ‘alleenstaanden’ voor een andere optie: na succes op de NK komen de sponsors heus op hun naam af. Zie Bob de Jong.