Spannende vrienden

Harry Lensink: Stille Willem. De dodelijke spagaat van vastgoedbaron Endstra. Balans, 309 blz. € 16,50

Bart Middelburg en Paul Vugts: De oorlog in de Amsterdamse onderwereld. Nieuw Amsterdam, 255 blz. € 14,95

Criminelen houden over het algemeen weinig van publieke aandacht, maar het publiek is dol op verhalen over de onderwereld. Sinds de liquidatie in 2004 van de Amsterdamse vastgoedhandelaar Willen Endstra, hebben de criminelen uit Amsterdam voorgoed hun anonimiteit verloren. Verhaal na verhaal verscheen, over de criminelen, hun vrouwen, hun advocaten en hun onderlinge geschillen. Ze zijn inmiddels van ons allemaal. En dus verschijnen er boeken over ze. Zoals onlangs Stille Willem. De dodelijke spagaat van vastgoedbaron Endstra en De oorlog in de Amsterdamse onderwereld.

Het eerste is het verhaal van Willem Endstra, vastgoedhandelaar in Amsterdam. En zoals de titel als zegt, staat het boek bol van de spagaten. De man van miljoenen, die over de hele wereld vloog en met alle grote banken zaken deed, maar aan de andere kant criminelen als Willem Holleeder en John Mieremet over de vloer kreeg. De wereld van de miljoenentransacties, de privévliegtuigen, de Italiaanse maatpakken, de tientallen minnaressen. Maar ook de wereld van hasjdeals, moordplannen, xtc-handelaren en afpersing en bedreiging, waar Endstra naar eigen zeggen uiteindelijk ook slachtoffer van werd.

Vrij Nederland-journalist Harry Lensink heeft de juiste toon gevonden, vlot en dwingend, om die verschillende werelden aan elkaar te schrijven. Hij heeft veel mensen gesproken over Endstra, zoals familieleden, vrienden en zakenpartners.

Zo komt de vastgoedman Endstra weer tot leven. Bijvoorbeeld als macho. ‘Hij had het zijportier van zijn auto vol liggen met met sleutels. Zeker twintig. Allemaal van huisjes waar z’n liefjes woonden’, vertelt een oud-zakenpartner in het boek.

Lensink laat zien hoe Endstra altijd op zoek was naar spanning en zo ook met de onderwereld in aanraking kwam. Bovendien, had oud Heineken-ontvoerder Willem Holleeder niet gewoon zijn straf uitgezeten? Zeer gedetailleerd wordt beschreven hoe Endstra de afgelopen jaren zijn ondergang tegemoet ging. Maar de grote hoeveelheid details vormen ook het grootste probleem van het boek. Al die namen van zakenpartners en criminelen. Al die bedragen en vennootschappen. Aan het einde van het boek is het bijna onmogelijk nog te weten welke criminelen vrienden zijn, wie met wie een probleem heeft en wie er inmiddels al dood is.

Dan komt het tweede boek van pas, De oorlog in de Amsterdamse onderwereld, van de Parool-journalisten Bart Middelburg en Paul Vugts. Zij hebben een soort ‘wie is wie’ over de Amsterdamse onderwereld geschreven. Buitengewoon handig als u de komende maanden het nieuws zit te kijken en u afvraagt hoe het ook alweer zat met die Holleeder of andere bekende criminelen.