Prodi heeft Napels heel wat uit te leggen

In Napels en omgeving zijn in de afgelopen tien dagen twaalf moorden gepleegd.

De stad wordt geteisterd door de maffia en criminele jongeren op scooters.

„Is dit de rechtsstaat? Binnen 48 uur twaalf dolksteken rechtvaardigen?” Rouwende jongeren in de Napolitaanse wijk Pozzuoli vroegen het zich gisteren af. Samen met duizend vrienden, familieleden en bekenden woonden ze in de regen de begrafenis van hun achttienjarige vriend Daniele del Core bij: vermoord toen hij vrede wilde stichten tussen twee jongens die vochten om een meisje.

De jongeren zijn boos, omdat de 16-jarige moordenaar van hun vriend alweer op vrije voeten is. De rechter heeft hem naar huis gestuurd in afwachting van de rechtszaak. Minderjarigen horen niet thuis in een gevangenis, zo luidt zijn redenering.

Het is slechts één van de schrijnende gebeurtenissen waarmee Napels deze dagen wordt geconfronteerd. In tien dagen zijn in en rondom de stad twaalf moorden gepleegd. Dit jaar kwamen al 75 mensen om. Oorlog tussen rivaliserende clans van de Camorra, de Napolitaanse maffia, maar ook straatroof door jongeren op scootertjes, mototauri genaamd (gemotoriseerde stieren) laat een spoor van bloed na. Gisteren nog belandde een man zwaargewond in het ziekenhuis nadat hij was neergestoken.

Opnieuw staat Napels in het centrum van de aandacht. Kranten en tv-journaals openen met de orgie van geweld die de stad overspoelt. Morgen zal de minister van Binnenlandse Zaken, Giuliano Amato, een verdrag tekenen in Napels dat voorziet in het sturen van 1.300 extra agenten en de installatie van videosurveillance in het stadscentrum. En gisteren bezocht premier Romano Prodi Napels om de burgers en de instanties een hart onder de riem te steken.

„De criminaliteit is het grootste obstakel voor de ontwikkeling van de stad”, zei de premier. Hij ontkende dat hij medeverantwoordelijk is voor de chaos in Napels, doordat zijn regering deze zomer tussen de tien- en twintigduizend gevangenen gratie heeft verleend, om de overvolle gevangenissen te ontlasten. „Soms moet een politicus onprettige keuzes maken, maar dit was een keuze van het hele parlement”, aldus Prodi.

Hoe dan ook heeft de vrijlating van 1.321 Napolitaanse gevangenen de stad hard getroffen. Nu, drie maanden later, zijn zes van hen gearresteerd wegens moord en tien wegens gewapende overvallen. Negen van de vrijgelaten misdadigers zijn zelf al vermoord tijdens de bendeoorlog. „Bij vrijwel alle moorden van de laatste drie maanden hebben vrijgelaten gevangenen een rol gespeeld”, aldus Franco Roberti, leider van de Anti-Camorra-eenheid van Napels.

Volgens commentator Giorgio Bocca bewijzen de laatste dagen dat de Camorra in Napels heeft „gezegevierd”. Het is een stad waar niet alleen de traditionele criminelen de wet aan hun laars lappen, maar waar ook ambtenaren, bouwondernemers, boekhouders en artsen zijn geïnfecteerd door ‘het systeem’, zoals de Camorra ook wel wordt genoemd.

De greep van de Camorra gaat zelfs zo ver dat het vuilnis niet wordt opgehaald als de Camorra dat niet wil. Ook dezer dagen staken de vuilnismannen weer. De stank die hun inactiviteit oplevert, gebruikt de Camorra als drukmiddel om de overheid tot bepaalde besluiten te dwingen.

Winkeliers zijn slachtoffer én medeplichtige van de Camorra. Ze klagen dat ze worden afgeperst, maar komen in opstand zodra de lokale overheid het vergunningenbeleid probeert te handhaven. Onlangs werden hun protesten zelfs aangevoerd door gemeenteambtenaren die blijkbaar ook meerdere petten op hebben.

De greep van de Camorra beperkt zich niet alleen tot de misdaad en de legale economie, maar strekt zich zelfs uit tot het culturele leven. Sinds een paar weken zit de jonge schrijver Roberto Saviano (28) opgesloten in zijn huis in Napels. De politie bewaakt hem permanent. De Camorra heeft hem met de dood bedreigd, omdat hij in zijn laatste boek Gomorra de Camorra aanklaagt. Schrijver Umberto Eco nam het vorige week voor hem op. Hij riep de Italianen op Saviano niet alleen te laten, omdat hij dan zeker zal worden vermoord.

Een oplossing voor de situatie lijkt niet direct voor handen. De tragedie van Napels is dat de stad in de jaren ’70 en ’80 haar industrie bijna volledig verloor door de economische crisis. Daar is nooit iets voor in de plaats gekomen. De jeugdwerkloosheid bedraagt 50 procent. Jaarlijks verlaten 10.000 jongeren voortijdig de scholen. Wie wil werken zoekt het noodgedwongen in de zwarte economie, laat zich verleiden tot het verkopen van drugs of wordt soldaat van een van de twintig Camorra-clans. De clans maken nu dankbaar gebruik van de gevangenen die Romano Prodi’s regering deze zomer heeft vrijgelaten.