Opwinding bij de sushibar

Vliegtuigpassagiers krijgen vanaf maandag in de EU te maken met strenge regels.

Vloeistoffen en crèmes in de handbagage mogen slechts volume van 100 ml hebben.

Een ruime hoeveelheid van je favoriete bodycrème meenemen naar je vliegtuigstoel mag komende maandag niet meer, ook geen flesje spa, sinaasappelsap of een flacon contactlensvloeistof. Alleen verpakkingen van maximaal 100 milliliter mag straks nog. En alles bij elkaar mag het totale volume aan drinken en cosmetica de 1.000 milliliter niet overschrijden. Bovendien dienen de miniflesjes te zijn verpakt in een doorzichtig plastic zakje, dat hersluitbaar moet zijn.

Vliegen wordt aanzienlijk gecompliceerder. Passagiers op Schiphol en alle andere Europese luchthavens moeten zich plooien naar de nieuwe zeer strenge regels van de Europese Unie voor handbagage. Dit geldt op alle luchthavens in de 25 lidstaten van de EU, alsmede in Noorwegen, IJsland en Zwitserland.

Aanleiding vormt de arrestatie van een groep terrorismeverdachten in Groot-Brittannië, op 11 augustus. Moslimextremisten wilden met kneedbare explosieven in hun handbagage vliegtuigen in de lucht opblazen. Britse luchthavens hanteerden sindsdien een ‘geen-vloeistof-regime’: passagiers mochten geen enkele vloeistof, crème, lippenstift etc. meenemen in hun handbagage. Groot-Brittannië neemt maandag ook de EU-regels over en versoepelt daarmee dus zijn regime.

De bagagemaatregelen zijn genomen na overleg met Europese luchtvaartmaatschappijen, luchthavens en beroepsorganisaties. „We verwachten dat de rijen wachtende passagiers de eerste dagen langer zullen zijn. Maar we hebben het maximale gedaan om chaos te voorkomen”, aldus een woordvoerder van de Association of European Airlines (AEA) gisteren.

„De ernst van de situatie en de waarschijnlijkheid van aanslagen zijn in Nederland niet groot”, zei Tjibbe Joustra, Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding, gisteren in een toelichting op Schiphol, „maar we zijn geen eiland, we moeten ons houden aan de EU-afspraken.” Bommen kunnen volgens Joustra „vrij gemakkelijk” aan boord worden gemaakt met behulp van vloeibare of kneedbare materialen. Maar voor een bom zijn „grotere hoeveelheden” nodig dan 100 milliliter, legde hij uit – hoeveel zei Joustra niet – vandaar dat daar de grens is gelegd.

De regels van de EU zijn zeer strikt. Vloeistoffen, crèmes, gels en sprays die de 100 milliliter overschrijden mogen niet aan boord in de handbagage, wel in koffer, mits die wordt afgegeven als ruimbagage. Ook producten die onder de regel vallen en nìet in de afsluitbare plastic zak zitten, maar gewoon los in de handbagage, worden geconfisqueerd.

Gerlach Cerfontaine, directeur van Schiphol, zei gisteren dat de regels consequent zullen worden toegepast. „Een verpakking van 125 ml verdwijnt in de container.” De directeur vreest de eerste weken veel „gedoe en irritatie” op de luchthaven.

Er zijn twee uitzonderingen op de regel: babyvoeding en medicijnen in hoeveelheden die nodig zijn voor de lengte van de vlucht. In beide gevallen zullen de passagiers moeten de noodzaak kunnen aantonen: de baby moet aanwezig zijn en voor het gebruik van medicijnen (insuline van een diabetespatiënt bijvoorbeeld) moet een medische verklaring worden getoond. Vloeistof voor contactlenzen wordt niet gezien als medicijn en valt dus wel onder de regel.

Als ‘service’ aan de passagiers zullen Schiphol en de andere Nederlandse luchthavens de plastic zakjes gratis ter beschikking stellen. Schiphol heeft vijf miljoen zakjes in voorraad en richt vanaf maandagochtend vroeg verscheidene informatiepunten op de luchthaven in.

Op de Europese luchthavens mogen, na het passeren van de douane, nog wel dranken, andere vloeistoffen en cosmetica worden gekocht, maar ook deze worden verpakt in een speciale zak, voorzien van een zegel. Het zegel is 24 uur geldig. Bij het verbreken daarvan moet het product worden genuttigd (bij voorbeeld water of frisdrank), maar mag het bij overstappen binnen de EU niet meer worden meegenomen.

Cerfontaine vreest de meeste problemen bij intercontinentale overstappers, voor wie de regels onverbiddelijk zijn. „Ik denk dat er wel wat opwinding zal ontstaan bij de sushibar, waar de transferbalie naast ligt.” Wie bij voorbeeld in de Verenigde Staten drank of cosmetica koopt voor een vlucht naar Europa en in de EU moet overstappen raakt bij de toegang tot de aansluitende vlucht de gekochte goederen kwijt, omdat ze niet zijn verzegeld. Dit geldt ook voor aankopen aan boord van toestellen van een niet-EU-luchtvaartmaatschappij. KLM houdt rekening met veel boze overstappende passagiers en heeft zijn personeel een speciale training gegeven om hier mee om te gaan.

Schiphol zet 600 mensen extra in en KLM 100 om te helpen bij het toepassen van de nieuwe regels. De kosten van de operatie zijn „aanzienlijk” zei Cerfontaine, maar hij wilde niet kwijt hoeveel.

Wie betaalt er? Cerfontaine: „We overleggen nog met de overheid over de financiering, maar uiteindelijk betalen de passagiers.” Luchthavens brengen nu via de tickets al een veiligheidstoeslag in rekening en deze zal door de nieuwe maatregelen stijgen.