Nog meer controle

Vanaf maandag wordt vliegen nog minder prettig. Passagiers zullen door nieuwe veiligheidsmaatregelen op vliegvelden nog langer moeten wachten voor extra controle van hun bagage. Alleen al op Schiphol worden dan 600 mensen ingezet om na te gaan of passagiers de nieuwe regels in acht nemen. Vloeistoffen mogen in hoeveelheden van niet meer dan 100 milliliter tegelijk worden meegenomen, met een totaal van één liter. Daarop gelden weer uitzonderingen. Lensvloeistof, deodorant, parfum – het moet allemaal in doorzichtige zakjes of het wordt weggegooid. De wachttijd voor de loketten, de douane, de scanners en de fouilleerders overtreft daarbij steeds vaker de vliegtijd zelf. De regels die internationaal zijn overeengekomen met de Europese Unie, zijn zo ingewikkeld, en de overstaproutes uit slordig opererende vliegvelden zo gevarieerd, dat ontduiking voor de hand ligt. Dan is al die moeite voor niets geweest.

Niet alle veiligheidsmaatregelen na de aanslagen van 11 september 2001 in New York en Washington zijn zinloos. Nieuwe voorzieningen hebben het vrijwel onmogelijk gemaakt om een vliegtuig te kapen. De deuren tussen cockpit en passagiersruimte zijn nu gepantserd, zodat een terrorist niet meer zomaar tot de piloten kan doordringen. Bij kaappogingen na ‘9/11’ in minder hoogontwikkelde landen hebben passagiers met succes ingegrepen omdat ze van de Amerikaanse ervaring weten dat zo’n kaping tegenwoordig waarschijnlijk fataal afloopt.

Terreur is nog steeds mogelijk, maar voor de gemiddelde passagier zijn de risico’s te verwaarlozen. Toch moeten de passagiers boeten voor vrijwel elke ontdekte nieuwe terreurpoging. Nadat een passagier in een vliegtuig had geprobeerd explosieven in zijn schoenen te laten ontploffen, werd in een aantal landen controle op schoeisel ingevoerd. De nieuwe vloeistofmaatregelen volgen op een nog niet geheel opgehelderd complot, eerder dit jaar, waarbij Britse verdachten met explosieven in de handbagage enkele vliegtuigen wilden opblazen. Het aantal controlemogelijkheden is niet oneindig, dus de effectiviteit van de maatregelen neemt af.

Gelukkig wordt het openbaar vervoer over de grond veel minder belast met antiterreurmaatregelen. Bussen, metro’s en treinen zijn her en der in de wereld opgeblazen, met vele doden als gevolg, van Mumbai tot Madrid en Londen. En toch staan er bij de bushalte of metro-ingang geen rijen voor de fouilleerpoort of de bagagecontrole. De autoriteiten begrijpen dat de draconische maatregelen op het vliegveld onmogelijk zijn bij massavervoer over de grond. Bagage kan moeilijk worden verboden. Passagiers nemen de geringe risico’s op de koop toe. Dat maakt de hogesnelheidslijn tot een des te aantrekkelijker alternatief voor de korte vliegroutes. Daar kan zonder controles snel worden opgestapt vanuit het centrum van een stad. Hopelijk kan het zo blijven.