Nederland tijdschriftenland

Het is lastiger geworden om in de multimediale omgeving nog met iets oorspronkelijks te komen. Print is tenslotte geen groeimarkt meer. Uitgevers proberen het online. Maar dat betekent niet per se gouden bergen.

Foto Jupiterimages Stacked Magazines. Jupiterimages

Er staat een grote druk op de lezersmarkt, zegt Dick Molman, vooral bij de grotere titels. Molman is sinds 1 augustus bestuursvoorzitter van Sanoma Uitgevers. Het medium tijdschrift staat volgens hem op zich niet onder druk, er zijn alleen meer titels nodig om dezelfde omzet te halen. „Print is geen groeimarkt meer. De echte groei zit in online.”

Recente cijfers onderschrijven Molmans betoog. Sanoma, het Finse moederbedrijf, maakte woensdag kwartaalcijfers bekend. De omzet van Sanoma Magazines Nederland groeide in de periode januari tot en met september tot 382,8 miljoen euro. In dezelfde periode vorig jaar was dat met 375,8 miljoen euro niet veel minder. De groei kwam vooral van de online activiteiten van dochter Ilse Media (zie: Hier.nl & Nu.nl).

Nederland is een tijdschriftenland. Zo zijn er wereldwijd geen titels te vinden met in een bepaald taalgebied zo’n groot bereik als de Nederlandse vrouwenbladen, vermeldt de website van Sanoma Uitgevers (zie: Libelle en Margriet). Rob van Vuure, creative director bij Sanoma en bijna dertig jaar bladenmaker, bevestigt de unieke positie die Nederland inneemt in de consumptie van tijdschriften. „Tijdschriften zitten in onze genen. Nederland is opgegroeid met Libelle en Margriet”, zegt hij. Zo’n massale binding met serieuze vrouwenweekbladen bestaat volgens hem elders niet. „Deze bladen sluiten aan bij de Hollandse behoefte aan huiselijkheid.’’

De grootste verandering in zijn vak die Van Vuure in drie decennia constateerde, was de explosie van titels. „Als je vroeger informatie wilde hebben over uitgaan, lekker eten of ruzie met je echtgenoot, dan kwam je inderdaad uit bij Libelle of Margriet. Meer was er niet. Nu brengt een veel breder palet van bladen dergelijke informatie. Dat heeft het voor de ‘moederbladen’ niet makkelijker gemaakt.’’

Het is dan ook moeilijker geworden om in deze multimediale omgeving elke week met iets oorspronkelijks te komen, erkent Van Vuure. „Naarmate nu opgroeiende jongeren zich steeds meer via internet informeren, raken de gedrukte media in de knel.” Toch denkt hij dat er toekomst is voor het in Nederland zo geliefde publiekstijdschrift. „Deze markt is een vergiet: er zijn altijd voldoende gaten. Maar bladen als Libelle en Margriet, die al zestig, zeventig jaar bestaan, is verleden tijd.”

Nieuwe uitdagingen, zoals internettelevisie (ip-tv) en mobiele diensten, gebeuren vanuit het perspectief van de consument, zeggen Sanoma’s directeuren Molman en Molenaar. Het bedrijf stelt niet meer de tijdschriften of website centraal, maar kiest voor thema’s, zoals auto’s, wonen, opvoeden. Hierbij horen dan: blad, site, mobiel of internet-tv.

Neem auto’s. Sanoma publiceert AutoWeek. Dat heeft een site met actieve gebruikers. De uitgever maakt ook digitale tv over auto’s, Wheelz. Zo moeten consumenten antwoord krijgen op alle vragen over auto’s. Dat betekent niet dat de uitgeverij haar gedrukte media stiefmoederlijk bedeelt. Directeur Molman: „Wij blijven volop investeren in print.” Hij wil bestaande titels verbeteren, titels kopen en nieuwe bladen lanceren. „Volgend jaar verwacht ik minimaal twee lanceringen: nichebladen, voor vrouwen.”

Het plan voor een opinieweekblad, een tegenhanger van Elsevier, is van de baan. „Kaltgestellt’’, antwoordt Molman resoluut. „In z’n algemeenheid geldt dat lancering van een weekblad met een oplage van zeg 150.000 tot 200.000 exemplaren een investering van 10 tot 20 miljoen euro vereist. Dat is te hoog.” Investeringen in bladen met een kleinere oplage (50.000 tot 100.000 exemplaren), zegt Molman wel te durven nemen.

Koos de Boer, oud-hoofdredacteur van Viva, ziet de ‘diepgang’ in de bladen terugkomen, juist door de opmars van snelle media als tv en internet. „Happinez is niet voor niks het ‘Tijdschrift van het Jaar’ geworden. Je ziet het ook in esta, LINDA. en Jan: ze hebben rustpunten ingebouwd, om serieus te lezen. Vrij Nederland heeft het langere stuk weer opgepakt.”

De tijdschriftenmarkt is gezond, meent Auke Visser, voorzitter van de Groep Publiekstijdschriften van het Nederlands Uitgeversverbond en directeur van Sanoma Men’s Magazines (SMM). „Het afgelopen kwartaal bleef de oplage ongeveer gelijk. Het volume wordt mede in stand gehouden door nieuwe titels. Hierdoor wordt de spoeling dunner, het aantal lanceringen daalt. In 2004 en 2005 waren het er ongeveer zeventig. Ik krijg de indruk dat het minder wordt dit jaar.”

De advertentiemarkt trekt aan, blijkt uit de jongste cijfers, wat rechtstreeks samenhangt met het herstel van de economie. De tv is op de advertentiemarkt de grootste concurrent van de publieksbladen. Maar er is volgens analisten steeds meer kritiek op dit medium als gevolg van het reusachtige aantal zenders, evenals het grote aantal commercials die – vergeleken bij andere Europese landen – goedkoop te plaatsen zijn.

Bij internet is het businessmodel dan bij tijdschriften. Visser: „Met een blad haal je uit de lezersmarkt 80 procent en uit advertenties 20 procent. Bij internet is dat andersom.” SMM gaat verder in de richting van ip-tv, een digitaal kanaal gekoppeld aan een titel met bewegende beelden. „Nu al maken wij tientallen filmpjes voor onze sites. Wij waren gespecialiseerd in stilstaand beeld, maar zullen ons nu met bewegend beeld moeten bezighouden.’’ Privaat-publieke samenwerking tussen uitgevers en publieke omroepen is beperkt mogelijk, maar bij de commerciële tv worden die mogelijkheden verruimd. Zo kunnen uitgevers in samenwerking met omroepen programma’s maken. Dat is een gunstige ontwikkeling, zegt Visser. „Libelle-tv of AutoWeek-tv, dat wordt in de toekomst, in samenwerking met ons, absoluut mogelijk.’’

Meer over tijdschriften op www.nrc.nl/economie.