Klein-Scandinavië in Friesland

Heerenveen 0 Odense 2

Ruststand 0-1. 45. Lekic 0-1; 59. Lekic 0-2. Scheidsrechter: Asumaa (Fin). Toeschouwers: 17.500.

Alles leek gisteravond Scandinavisch in het Abe Lenstra Stadion. IJzig koude hagelbuien, een tegenstander uit Denemarken, de arbitrage uit Finland. Maar het meest kil waren de cijfers die aan het einde van de wedstrijd op het scorebord stonden: 0-2. Uitgerekend een club die nauwelijks geheimen heeft voor de scouts van SC Heerenveen, Odense, beroofde de ambitieuze thuisclub van een Europese illusie.

Heerenveen bouwt al jaren op voetballers uit Denemarken, Zweden, Finland en Noorwegen. De club ontdekte in het verleden talenten als Jon Dahl Tomasson, Marcus Allbäck en Mika Väyrynen. De huidige selectie telt maar liefst tien spelers die in de Scandinavische competities werden opgepikt, onder wie vier Denen, twee Zweden, een Noor en een Fin. Zelfs de niet-Scandinaviërs van Heerenveen komen uit Scandinavië: de Braziliaan Afonso Alves, op dit moment topscorer in de eredivisie, werd ontdekt in Malmö – zijn Canadese collega Rob Friend even verderop in Noorwegen.

Gisteren keken de scouts van Heerenveen vol bewondering toe hoe het relatief onbekende Odense de thuisclub bij vlagen wegspeelde. „Odense is een van de clubs waar wij regelmatig kijken”, zegt Heerenveen-directeur Yme Kuiper, verantwoordelijk voor het scoutingapparaat van de club. Het had er gisteravond alle schijn van dat in de geboortestad van Hans-Christian Andersen nog genoeg te halen valt voor de Friezen.

De voorliefde voor Scandinavische voetballers is rechtstreeks te danken aan de Deense aanvaller Jon Dahl Tomasson, zegt Kuiper. „Het eerste schot was direct een eendvogel”, zegt hij. „Tomasson kwam in 1994 bij ons als zeventienjarige. Hij werd heel snel een succes. Dankzij hem kreeg Heerenveen een goede naam in Denemarken, waardoor wij gemakkelijker contacten konden leggen bij clubs en agenten.”

Andersom zien Scandinavische spelers Heerenveen als een ideale springplank naar een echte topclub. Talenten die twijfelen krijgen het telefoonnummer van Tomasson.

Het netwerk van de Friese club werd langzaam uitgebreid naar de omliggende landen, Zweden, Finland en Noorwegen. Kuiper: „Wij hebben agenten in Denemarken, Zweden en Noorwegen die ons voorzien van informatie.” Verder scout Heerenveen zeer intensief in het Spaanse La Manga, waar de Noorse bond een voetbalcomplex heeft, en waar veel Scandinavische selecties trainen in het voorjaar. „Vooral de mentaliteit van de Scandinaviërs past goed bij ons”, zegt Yme Kuiper. „Het zijn jongens van niet zeuren, maar doen. Ze leren snel Nederlands. Ze gaan hier wonen en je hoeft er niet meer naar om te kijken.”

Voormalig Heerenveen-trainer Foppe de Haan ontdekte jaren geleden al dat Scandinaviërs sneller aarden in Friesland, en vooral dat ze minder onrust en communicatieproblemen veroorzaken dan spelers uit Oost-Europa of Afrika, die Heerenveen in het verleden nog wel eens aantrok.

Bovendien zijn Scandinavische talenten, mits op tijd ontdekt, goedkoop. De scouts hebben Heerenveen miljoenen opgeleverd, getuige de verkoop van spelers die ooit voor een appel en een ei waren binnengehaald, niet alleen uit Scandinavië, maar ook uit Nederland (Huntelaar, Van Nistelrooy) en zelfs uit Zuid-Europa (Samaras).

Mocht de Braziliaan Alves een nieuwe Huntelaar blijken te zijn, dan zal Heerenveen hem snel doorverkopen. Maar daar wordt – in alle Friese nuchterheid – niet lang over getreurd, zegt Kuiper. „Dat is het lot van alle voetbalclubs, ook Ajax en PSV raken spelers kwijt.” Overigens vindt hij het te vroeg om Alves een sterrenstatus te geven. „Hij laat op het veld dingen zien die je niet vaak ziet in Heerenveen, maar je kunt hem pas echt beoordelen over een langere periode.”

Talenten worden sterren, en sterren worden weggekocht. Het is één van de verklaringen voor het wispelturige karakter van Heerenveen. Telkens worden nieuwe spelers ingepast. De club won in de UEFA Cup met veel machtsvertoon in Portugal bij Vitoria Setubal (0-3), hield PSV en Osasuna op 0-0, verpulverde Willem II (5-0), won de noordelijke derby tegen FC Groningen (4-2), maar verloor van Excelsior en Heracles en thuis van Ajax en Roda JC. De club ligt daardoor uit het KNVB-bekertoernooi, staat negende in de competitie en lijkt kansloos in de groepsfase van de UEFA Cup.

Kansloos was Heerenveen zeker gisteravond tegen Odense, ook al kon de thuisclub zich beroepen op een gebrek aan geluk. Daar stond tegenover dat de Denen alleen al in de eerste helft vijf opgelegde scoringskansen om zeep hielpen. „We hebben niet onverdiend verloren van een goede ploeg”, oordeelde trainer Gertjan Verbeek. Odense, vindt hij, is te vergelijken met FC Groningen of Roda JC.

Goed beschouwd bevestigden de fysiek sterke en vaardige Denen in het Abe Lenstra Stadion dat Heerenveen er goed aan doet het kompas op het noorden te blijven richten. Het Deense clubvoetbal staat er goed voor, getuige ook de opmars van FC Kopenhagen. En scouten in zo’n regio is van levensbelang voor Heerenveen, zegt Yme Kuiper. „We beschikken over een aantal hele goede scouts. Het onderwerp staat bij ons bovenaan de agenda. Iedereen ziet er het belang van in.”

Vandaar dat er nu ook al in de jeugd van Heerenveen Denen en Zweden rondlopen. En sinds enige tijd ook twee IJslanders.