Is de griepprik veilig?

Shimon Amara, Yitzhak Azoulay, Nadar Yerushalmi en Ziggo Kalenstein zijn dood. Ze overleden vorige maand, binnen een week nadat ze hun jaarlijkse griepprik hadden gekregen. Zij hadden allen een ernstige hartziekte. Het was door hun dood dat minister Hoogervorst (Volksgezondheid, VVD) zich afgelopen maandag breed lachend tegen griep liet vaccineren. En liet fotograferen. Kijk eens hoe veilig dat vaccin is, straalde hij uit. Met die demonstratieprik begon de Nederlandse griepprikcampagne na een week uitstel. In Nederland krijgen ruim 3 miljoen 65-plussers en chronisch zieken – onder wie hartpatiënten – een oproep voor de griepprik.

In Israël stopte de minister van volksgezondheid de campagne op 22 oktober, na de dood van die vier hartpatiënten, maar hervatte die weer op 23 oktober. Even werd gedacht dat er iets aan het vaccin mankeerde. Drie van hen kregen de prik in hetzelfde ziekenhuis, met vaccin (Vaxigrip) van producent Sanofi Pasteur MSD. Maar in de uiterst zeldzame gevallen dat er tot nu toe na een griepvaccinatie iets fataal fout ging, stierven die slachtoffers door een bloedvergiftiging of door een overweldigende afweerreactie. Dit gold voor de vier Israëli’s niet.

Louter toeval, zeiden epidemiologen al snel. Er sterven normaal gesproken in Israël iedere week 140 hartpatiënten. Dus ook in de week na hun griepprik. Zelfs drie doden binnen twee etmalen, gevaccineerd in hetzelfde ziekenhuis, was goed mogelijk. De Israëlische collega van Hoogervorst liet zich op maandag 23 oktober ook al voor de camera’s vaccineren.

Enkele uren voor dat ‘media-event’ was in Nederland de griepprikcampagne echter uitgesteld. Huisartsen die vorige week hun risicopatiënten (65-plussers en chronisch zieken) voor een prik hadden uitgenodigd, kregen geen vaccin. De patiënten moesten afgezegd. Een heel gedoe.

Tot overmaat van ramp publiceerde de British Medical Journal vorige week een kritisch artikel, waarin auteur Tom Jefferson zich afvraagt of die hele jaarlijkse griepcampagne wel genoeg gezondheidswinst oplevert, voor het geld dat er aan wordt besteed. Jefferson is onderzoeker bij de Cochrane-afdeling in Rome die vaccinaties bestudeert. De Cochrane Collaboration is een organisatie die afzonderlijke onderzoeken naar dezelfde medische behandeling bundelt, en dan op kwaliteit en effect beoordeelt. Jefferson schrijft dat eigenlijk alleen voor ouderen is bewezen dat na een griepprik de algehele sterfte daalt. Maar bij bijvoorbeeld astmapatiënten is een beschermend effect niet aangetoond. Jefferson vindt niet dat er moet worden gestopt met die griepprik. Hij vindt dat er goed onderzoek moet worden gedaan, naar werking en veiligheid.

Wim Köhler