Het gaat om rust, voorspelbaarheid

Ouders willen graag vrienden zijn met hun kinderen.

Kinderen kunnen daar heel druk en heel moe van worden.

Wietse Kuis, arts en hoogleraar in het Wilhelmina Kinderziekenhuis in Utrecht, is gespecialiseerd in reuma bij kinderen. Maar daarnaast heeft hij een grote belangstelling voor hoe het leven van kinderen wordt beïnvloed door een veranderende wereld.

Hij organiseert er een symposium over, vandaag in Utrecht, met pedagogen en psychologen. Een paar dagen voor het symposium vertelt Wietse Kuis dat grenzeloosheid misschien wel de grootste verandering is die het leven van kinderen beïnvloedt. En dan bedoelt hij bijvoorbeeld internet en mobiele telefoon, waardoor kinderen altijd in contact staan met de rest van de wereld en nooit meer alleen zijn. Maar hij bedoelt vooral de grenzeloosheid van hun ouders, die niet meer weten wat hun positie is. Zo noemt hij het: positie. Wat ze wel en niet goed moeten vinden. Wat ze te zeggen hebben over hun kinderen. Wat het betekent om ouder te zijn.

Het valt hem op hoe vaak ouders in de spreekkamer aan hem vragen of ze ‘je’ en ‘jij’ tegen hem mogen zeggen. ,,Ze willen vrienden met je zijn. Ze willen zo dicht mogelijk bij je komen.’’ Hij vindt het niet goed en dat zegt hij ook tegen ouders. ,,Er moet afstand zijn. Ik moet iets kunnen zeggen dat niet plezierig is. Dat het niet goed gaat met hun kind. En zij moeten boos op mij kunnen zijn.’’

Ouders willen ook vrienden met hun kinderen zijn, zegt Wietse Kuis. In het ziekenhuis ziet hij wat daar de gevolgen van kunnen zijn. ,,Ze durven niet tegen hun kind te zeggen dat het geprikt moet worden, want dat is naar. Dus zeggen ze tegen hun kind dat het geen prik krijgt. Ze krijgen het niet voor elkaar om hun kind medicijnen te laten slikken of om zich aan bepaalde regels te houden om beter te worden. Of het lukt alleen door rare verwennerij, door helemaal geen eisen meer te stellen.’’ Hij maakt mee, zegt hij, dat kinderen de spreekkamer binnenkomen en meteen beginnen te schreeuwen. Godverdomme, blijf met je poten van me af.

Kinderen krijgen geen ziekten als reuma van die grenzeloosheid, zegt Wietse Kuis. Maar hij denkt wel dat er een verband is met alcoholmisbruik bij pubers, en overgewicht, en seks op te jonge leeftijd. Hij denkt ook dat er een verband is met een aandoening als chronische vermoeidheid bij pubers. ,,De oorzaak daarvan is een grenzeloze aandacht voor het lichaam en alles wat dat lichaam voelt. Bij kinderen en bij de ouders.’’

Wietse Kuis nodigde als een van de sprekers op zijn symposium Micha de Winter uit, pedagoog en hoogleraar aan de Universiteit Utrecht. Micha de Winter begint, een paar dagen tevoren, ook over grenzeloosheid. Hij ziet een verband met het grote aantal kinderen dat de diagnose adhd krijgt – de hyperactiviteitsstoornis. Hij weet dat hij veel ouders er boos mee maakt, maar hij zegt het toch. ,,Van die kinderen heeft een op de tien écht adhd. De andere kinderen zijn gewoon veel te druk, omdat ze niet in het gareel worden gehouden. Of omdat ze hun energie niet kwijt kunnen.’’

Hij wordt vaak uitgenodigd voor ouderavonden en het valt hem op, dat ouders altijd willen praten over hoe ze tegen hun kinderen moeten zeggen dat ze niet de hele dag achter de computer mogen zitten. Of dat ze op zaterdagavond om twaalf uur thuis moeten zijn. ,,Ouders weten niet meer hoe ze grenzen moeten stellen. Het lijkt wel of ze het niet durven. Op een of andere manier heeft het idee postgevat dat kinderen zelf hun grenzen wel kunnen stellen.’’

Volgens Micha de Winter ,,zuipen dertienjarigen zich plat’’ als ze de kans krijgen. En ze houden niet uit zichzelf op met de hele dag msn’en. ,,Het is de taak van de ouders om dat tegen te gaan. Wel uitleg geven. Maar zelf de knoop doorhakken.’’

Hij vindt wel dat ouders het moeilijker hebben dan vroeger, toen er minder verleidingen waren. ,,Dan kom ik op een school en dan zie ik weer zo’n wand vol marsen en frisdrank. Probeer dan maar eens te voorkomen dat je kind te veel snoept. Gymnastiek op school is ongeveer afgeschaft en buitenspelen gaat ook niet meer, overal zijn auto’s. Mensen houden hun kinderen binnen. Logisch dat ze druk worden. Misschien is de computer niet de oorzaak van het probleem, maar het gevolg. Achter de pc kunnen kinderen nog de illusie hebben dat ze iets beleven.’’

Het lastige voor ouders is, zegt Micha de Winter, dat ze in een wereld zonder grenzen zelf meer dan vroeger grenzen moeten stellen. Wietse Kuis zegt dat ook. En toch is dat het enige dat helpt, zeggen ze. Grenzen stellen en structuur aanbrengen. Het begint al meteen na de geboorte.

Wietse Kuis vertelt over onderzoek dat op zijn afdeling in het Wilhelmina Kinderziekenhuis is gedaan naar het effect van inbakeren op het gedrag van baby’s. Inbakeren blijkt baby’s rustiger te maken, maar wat ze ook rustig maakt is ritme en regelmaat. Een vaste volgorde van slapen, voeden, verschonen, spelen en weer slapen. Inbakeren is dan niet eens nodig. Stevig instoppen is genoeg. ,,Eerst dachten we dat het om de fysieke begrenzing ging’’, zegt hij. ,,Maar het is de hele manier waarop ouders met hun kind omgaan. De rust, de voorspelbaarheid.’’