Ezelman in rook en regen

Nik Christensen, Untitled (2006)

Donkere wolken pakken zich dreigend samen. Een wonderlijk figuurtje kijkt toe terwijl onder hem mensen zich voortbewegen in een kloof. Ze lopen dezelfde kant op en gaan allemaal gebukt onder duisternis, regen en een paraplu. Het perspectief van de getekende voorstelling werkt geweldig: als toeschouwer kijk je over de schouder van het figuurtje mee, zo de diepte in.

De tekeningen van Nik Christensen (Bromley, 1973) hebben een duidelijke hoofdrolspeler, die je overal terugziet: een mensgestalte met ezelskop, een soort nar die de mensenmassa’s om hem heen gadeslaat, maar die zelf ook maar beperkt zicht heeft. Hij staat afgebeeld met zijn snoet in een emmer. Je zou kunnen zeggen dat hij last heeft van tunnelvisie.

Deze fascinerende figuur voert je mee door de rook en de regen op Christensens tekeningen. In die wereld, verre van aanlokkelijk, tekent de kunstenaar mensen met doeken over het hoofd. Je denkt meteen aan boerka’s, maar dat was niet per se Christensens eerste associatie. De figuurtjes zijn ook niet noodzakelijkerwijs vrouwelijk, maar ze sluiten zich wel af van hun omgeving. De wolkenpartijen zien eruit alsof Christensen daadwerkelijk zijn tekeningen in weer en wind heeft laten eroderen. Dat is niet het geval, hij werkte met sumi-inkt en ecoline. Het uitlopen daarvan zorgt voor een bijna abstract aandoend element, dat wel wat weg heeft van een geërodeerde rotswand.

Christensen, die in 2000 afstudeerde aan de Rietveld Academie, laat in de onlangs geopende Galerie Gabriel Rolt vooral nieuw werk zien. Enkele jaren geleden heeft hij in een aanval van perfectionisme al zijn eerdere werk vernietigd. De reeks tekeningen die hij nu presenteert is thematisch helder en consistent. De regenwolken lijken te duiden op naderend onheil. De duizenden vleermuizen die op zijn tekeningen soms dreigend de hele hemel vullen, staan vreemd genoeg symbool voor voorspoed.

De tekeningen zien er uit of ze ook decennia geleden gemaakt hadden kunnen zijn, maar ze staan niet los van deze tijd. Christensen lijkt commentaar te leveren op de situatie in de wereld sinds 9/11. Bang voor terroristen of voor zijn eigen buurman sluit iedereen zich van elkaar af. Als de ezelman als een onheilsprofeet staat te oreren in een halfleeg stadion, zijn vinger geheven, luistert niemand. Daarmee is dit werk (Better Spectacles, 2005-2006, 220 x 290 cm) een mooie metafoor voor het onvermogen of de onwil tot communiceren.

Met zijn ezelman is Christensen schatplichtig aan zeventiende-eeuwse schilders als Jan Steen, die met zijn honden, apen en katten verwees naar menselijke eigenschappen en onhebbelijkheden als trouw, gierigheid, ondeugd. Christensen gaat zijn eigen weg en bouwt rond dat ene gekke figuurtje een heel universum. Uit de donkere werken spreekt een gevoel van Sturm und Drang. Die hang naar de Romantiek speelt tegenwoordig bij meer jonge kunstenaars een rol.

Toch heb je bij het werk van Christensen niet het gevoel dat hij zomaar inhaakt bij een hype. Zijn tekeningen zijn zo universeel, ingetogen en tegelijk krachtig, dat ze in de loop van de tijd waarschijnlijk weinig aan zeggingskracht zullen inboeten.

Nik Christensen, ‘Some say rain is coming’. T/m 25 nov in Galerie Gabriel Rolt, Elandsgracht 34, Amsterdam. Inl: www.gabrielrolt.com