Brave jongens

Drie lijsttrekkers en een nummer twee lieten hun X-factor meten. „Zijn we nou helemaal belatafeld?”

Vooraf waren ze een beetje bang voor een licht debat, dat nergens over mocht gaan. Jan Marijnissen (SP), Mark Rutte (VVD), Femke Halsema (GroenLinks) en Maxime Verhagen (de nummer twee van het CDA) troffen elkaar gistermiddag in de luidruchtige Heineken Music Hall, op een carrièrebeurs voor studenten. X-factor-jurylid Henkjan Smits zou de deelnemers na afloop beoordelen. Dat voorspelde weinig goeds.

Het debat tussen de drie lijsttrekkers en Verhagen, geleid door Lijst 0-presentatoren Filemon Wesselink en Sophie Hilbrand, werd ondanks de slechte voortekenen af en toe stevig gevoerd. Wouter Bos (PvdA) en Jan Peter Balkenende (CDA) waren eerder op de dag al langs geweest. Ze hielden een praatje, signeerden hun boeken en waren weer vertrokken.

Rutte, die zich van sommige fractieleden prominenter moet profileren, rekende voor dat het verkiezingsprogramma van het CDA vijfduizend agenten minder zou opleveren. Verhagen: „Nu snap ik waarom de VVD zo laag in de peilingen staat, hij verkoopt onzin. Er komen juist meer agenten bij, als het aan ons ligt.” Femke Halsema gaf Verhagen er gelijk in dat Rutte „een grove leugen” had verteld. „Er gaan bij het CDA niet vijfduizend, maar vierduizend banen verloren.” Verhagen: „Nou ja, dit is echt leugen op leugen stapelen.”

Zware kost gingen de politici niet uit de weg. Halsema en Verhagen gingen lang in debat over de hypotheekrenteaftrek en het milieu. Rutte en Marijnissen praatten lang over het woonbeleid in de grote steden en normen en waarden. Bij dat laatste viel op hoe zeer de SP-leider de agenda van Balkenende naar zich toe heeft getrokken. Hij ergerde zich, zei hij, „aan al dat bloot en geweld op televisie”. Een nog meer irriteerde het hem dat „ambulancepersoneel tegenwoordig zomaar door tien zatlappen in elkaar wordt geslagen”. „Zijn we nou helemaal belatafeld met zijn allen?”

Henkjan Smits oordeelde na afloop dat Halsema het debat had gewonnen. Het was volgens Smits „erg fijn” dat ze Rutte én Verhagen op het verkeerde been had gezet met haar opmerking over de agenten. Rutte en Verhagen willen volgens Smits allebei „te graag het beste jongetje van de klas zijn”. (GV)

Bijdragen: Egbert Kalse, Antoinette Reerink, Guus Valk

De rubriek De Stemming verschijnt tot en met 22 november dagelijks op deze plek en op www.nrc.nl/stemming.