Zuidenwind is gunstige wind

Volgens de stalinistische propaganda van Pyongyang is Noord-Korea een heilstaat.

Vluchtelingen sturen bij gunstige wind tegengif.

„Het weer moet goed zijn”, zegt Pak Sang-hak. Hij is de baas bij NK Gulag, een drie jaar geleden opgerichte organisatie van Noord-Koreaanse vluchtelingen in Zuid-Korea. De naam is niet voor niets gekozen: de 38-jarige Pak en zijn medeactivisten willen een eind aan de „goelag” in het land dat zij ontvluchtten.

Wanneer de wind gunstig staat, rijden ze naar de grens. Elke keer kiezen ze een andere plek uit om de autoriteiten voor te zijn. Op een kerkplein of ergens in een rijstveld laten ze enorme ballonnen op, die op een paar kilometers meter hoogte naar het noorden drijven. Aan de ballonnen hangen zakken met pamfletten waarin wordt opgeroepen in opstand te komen tegen het regime van Kim Jong-il, „een vadsige despoot”. Ook wordt uitgelegd dat Noord-Korea niet het paradijs is dat de propaganda voorspiegelt en dat Zuid-Korea vele malen rijker is. Boven Noord-Koreaans grondgebied laat een tijdmechanisme de lading van de ballon los.

Het kantoor van NK Gulag is verscholen in een anonieme, kleurloze buitenwijk van Seoul. Als het om propaganda gaat, weet Pak waarover hij spreekt. Voor zijn vlucht in 2000 werkte hij voor het Noord-Koreaanse staatspersbureau KCNA. Ook onderwees hij leden van de Arbeiderspartij in het socialisme. Daarbij paste persoonsverheerlijking van Kim Jong-il.

Het idee om Noord-Korea met propagandaballonnen te bestoken, werd twee jaar geleden geboren op een feestje, zegt Pak. In de kamer hing een ballon met een stukje papier aan een touwtje. Eerst lieten Pak en zijn lotgenoten ook dergelijke feestballonnetjes op met twee of drie briefjes. De ballonnen die ze nu oplaten, kunnen drie zakken met in totaal 15.000 geplastificeerde en dus weerbestendige boodschappen meevoeren. Op die manier hebben ze al ongeveer twee miljoen pamfletten verstuurd. Tegenwoordig sturen ze ook kleine voedselpakketjes mee.

Ook toen Pak er nog woonde, wist hij al dat Noord-Korea geen heilstaat is. Hij woonde met zijn ouders niet ver van de grens met China en kon stiekem Chinese televisie ontvangen. Maar Park, die toen al voor het regime werkte, hield zijn mond. „Als ik wél iets had gezegd, was ik in een kamp voor politieke gevangenen beland”. Later, toen hij studeerde aan de Kim Check-universiteit, niet ver van de demarcatielijn, luisterde hij met koptelefoon naar de Zuid-Koreaanse radio, zodat niemand kon meeluisteren.

Paks vader was spion en verzamelde in Japan informatie over Zuid-Korea. Dat maakte het voor hem en zijn gezin relatief gemakkelijk om te vluchten. „Hij kon tickets regelen. We hebben geluk gehad”, zegt Pak. In Zuid-Korea trouwde hij met een Noord-Koreaanse vluchtelinge. Ze hebben twee kinderen. Pak zegt dat hij in het begin genoot van de vrijheid hier, maar dat nu teleurstelling overheerst over de meegaande houding van Seoul jegens het noorden. Met haar beleid van ‘zonneschijn’ zoekt de regering toenadering tot Pyongyang. Harde kritiek op het Noord-Koreaanse regime wordt niet geduld.

Volgens Pak Sang-hak werkt de regering de activiteiten van NK Gulag tegen. Zelf werd hij afgelopen zomer door politieagenten het ziekenhuis in geslagen toen hij tijdens een top tussen Zuid- en Noord-Korea in de stad Pusan met spandoeken demonstreerde tegen Kim Jong-il. Het Zuid-Koreaanse persbureau Yonhap haalde een bericht daarover van zijn website, volgens NK Gulag onder druk van de regering. Woordvoerster Su-mi van NK Gulag zegt dat enkele bedrijven die de groep wilden steunen, om dezelfde reden afhaakten.

Lange tijd was onzeker of de ballonnenactie wel effectief is. De bevestiging kwam via een omweg. Vluchtelingen komen langs bij de Zuid-Koreaanse veiligheidsdienst. Sommigen vertelden dat ze waren gevlucht na het lezen van de pamfletten van NK Gulag. Pak: „We kregen telefoon van het NIS (de Zuid-Koreaanse veiligheidsdienst): of we wilden stoppen met de ballonnen. Toen wisten we zeker dat onze acties nut hebben.”

Vluchtelingen uit Noord-Korea: www.icg.org of 73368 naar 7585.