Wielersport in crisissfeer winter in

Van de beschuldigingen tegen wielrenners in de Spaanse dopingaffaire blijft steeds minder over, maar de wielerwereld heeft hen allang veroordeeld. Rijden Ullrich en Basso volgend jaar weer vrolijk mee?

Erik van der Walle

November was altijd de maand van de ontspanning. Niet alleen voor de wielrenners zelf, maar ook voor hun bazen. Vakantie na een zwaar seizoen. Dit jaar staat november voor veel ploegleiders in het teken van piekeren. Van nauwelijks oplosbare problemen. „We zitten in een ontzettend complexe situatie”, zegt directeur Theo de Rooij van de ploeg van Rabobank.

De Rooij was een van de managers die begin juli aan de vooravond van de Tour de France besloten negen vooraanstaande renners een startverbod te geven. Zij zouden volgens een Spaans justitieel dossier op de klantenlijst van dopingarts Eufemanio Fuentes staan en waren dus verdacht. Genoeg reden voor de teambazen om de Tour reeds voor de start van favorieten als Ivan Basso, Jan Ullrich en Francisco Mancebo te ontdoen. Maar was die schorsing wel terecht? En mogen ze na de winter gewoon weer van start?

Het dilemma dat nu is ontstaan werd gisteren nog uiterst simpel door Marc Sergeant van Davitamon geschetst. „Wie een verdachte renner niet schorst, botst met de ethische code [die de ploegen onderling zijn overeengekomen] en brengt zijn licentie in gevaar. Wie de renner wel schorst, riskeert juridische gevolgen”, verklaarde de Belgische oud-renner tegenover de krant Het Nieuwsblad.

De Rooij herkent het dilemma, ook al heeft de Raboploeg geen renners die als verdachte zijn aangemerkt. „De enige oplossing die ik nu zie, is dat de UCI [mondiale wielerbond] via de rechter alsnog de dossiers van de Spaanse justitie in handen weet te krijgen. In Spanje zelf zullen de renners, die waarschijnlijk toch wel betrokken zijn, hoogstens als getuige worden gehoord. Met het dossier in handen kunnen renners wellicht wel gestraft worden.”

De arts Fuentes had tientallen sporters, onder wie veel wielrenners, die hij volgens verschillende documenten voorzag van met epo verrijkt bloed. Die namen kwamen een paar dagen voor de Tour, onder druk van de UCI, naar buiten. „Natuurlijk zijn die dossiers er nog, maar die hebben geen rechtskracht meer. De rechter heeft inmiddels iemand van de Guardia Civil teruggefloten: die had die dossiers nooit naar buiten mogen brengen”, aldus De Rooij.

Die juridische gevolgen beginnen zich al af te tekenen: de Colombiaan Santiago Botero wil zijn oude – en inmiddels opgeheven – ploeg Phonak voor de rechter dagen, omdat hij in de aanloop naar de Tour al werd geschorst. Giro-winnaar Basso zint ook op juridische actie, waarvan zijn voormalige ploegleider Bjarne Riis wel eens het doelwit zou kunnen worden. „Maar ik moet nog zien dat er de komende weken een regen van claims gaat volgen”, zegt Gerrie van Gerwen, die manager is bij Milram. „Want waarom heeft Basso niet direct een kort geding aangespannen op het moment dat hij niet mocht starten in Straatsburg? Hij is toch min of meer akkoord gegaan met het feit dat hij niet mocht starten.”

Dat wil niet zeggen dat Van Gerwen achteraf geen kritiek heeft op de handelwijze van de ploegleiders. „Zijn we niet te snel geweest met veroordelen? Moeten we, zoals zo vaak bij sport gebeurt, wel proberen de gewone rechter erbuiten te houden? Probleem is dat slechts een heel klein groepje over alle informatie beschikt. Daar hoor ik in elk geval niet bij.”

De Rooij hoopt dat de crisis de verschillende partijen weer een beetje bij elkaar brengt. „De grote rondes [Tour de France, Giro] heb ik nog nauwelijks hierover gehoord, maar zij zullen toch ook willen weten of Basso bijvoorbeeld weer bij Parijs-Nice [begin maart] aan de start mag komen.”

Maar hoe reëel is een beroep op eensgezindheid op het moment dat verschillende ploegen al weer naar de gunsten van bijvoorbeeld Basso dingen? De Rooij: „Laten we eerst maar eens kijken wat er echt gaat gebeuren. In elk geval is het volgend jaar zo dat ploegen meer verantwoordelijkheid krijgen. Als zich in korte tijd twee dopinggevallen voordoen, dan wordt de ploeg een week uit de koers genomen. Bij een derde geval wordt dat langer.”

Volgens de Rabodirecteur is één ding duidelijk. „Een weg terug is er niet. We zijn bezig aan een lange weg. In 1997 hebben we besloten om geregeld bloedcontroles te houden en de resultaten openbaar te maken. We hadden die resultaten ook onder het tapijt kunnen vegen. Dat hebben we bewust niet gedaan. Een volgende stap is de DNA-test.”

De Italiaanse wereldkampioen Paolo Bettini vroeg zich openlijk af of hij soms een misdadiger is. „Waar houdt het op”, zegt Van Gerwen. „De buitenwereld duwt ons de criminele hoek in, en wij als wielersport geven daar ook alle aanleiding toe. Bijvoorbeeld door met steeds strengere maatregelen en controles te komen.”