On-Nederlands snel rijk worden met Tomtom

On-Nederlands. Managers die ieder bijna 100 miljoen euro verdienen door de verkoop van wat aandelen.

In de Verenigde Staten is het aan de orde van de dag.

De schrik bij beleggers in Tomtom was groot. De beurskoers van de Nederlandse producent van navigatiesystemen was dinsdag aan het eind van de dag met 6 procent gedaald. Vijf topmanagers, onder wie de twee oprichters Pieter Geelen en Peter-Frans Pauwels, gingen die dag een deel van hun belang verkopen. Gisterochtend krabbelde de koers al weer op met bijna 2 procent, om te sluiten op 33,07 euro, ruim boven de 32,50 euro waarvoor het vijftal zijn aandelen de dag ervoor inruilde.

Dat beleggers geschokt reageerden, was te verwachten. De actie was on-Nederlands. De vijf hadden hun aandelen anderhalf jaar vastgehouden, sinds ze in 2005 ieder 86 miljoen euro aan de beursgang overhielden. Nu verkochten vier van hen 3 miljoen aandelen voor 97,5 miljoen euro. De vijfde zette opties in voor aandelen, die hij voor 65 miljoen verkocht.

Bij succesvolle Amerikaanse technologiebedrijven is het niets bijzonders als de topmanagers na enige tijd hun aandelenbezit verzilveren. Sinds de beursgang van Google in de zomer van 2004 hebben oprichters Sergey Brin en Larry Page ieder voor ongeveer 2 miljard dollar aandelen verkocht, zonder effect op de koers.

Maar managers die zoveel cashen door aandelen te verkopen, dat is in Nederland zelden vertoond. Alleen softwarebedrijf Baan was na zijn beursgang een tijd succesvol, wat de gebroeders Baan de kans gaf een deel van hun aandelen te verzilveren.

Een groot verschil met Baan is dat de oprichters van Baan al lang vóór de beursgang investeringsmaatschappijen een deel van de groei hadden laten financieren. Dat heeft Tomtom niet gedaan. De managers hebben volledig voor eigen risico een bedrijf opgebouwd, met beheerste salarissen van tussen 250.000 en 270.000 euro. Tot aan de beursgang bezaten zij alle aandelen van Tomtom.

Dat kon doordat ze slim werken. Bij Tomtom worden uitsluitend de navigatiesystemen ontwikkeld en verkocht. De productie en distributie is uitbesteed. Dat scheelt veel aan investeringen in fabrieken en andere materiaal, waardoor het bedrijf bij de beursgang een gering balanstotaal had en geen schulden bij de bank.

De Tomtom-managers gaven als argument voor hun verkoopactie: spreiding van hun vermogensrisico. Onverstandig is dat niet. De Baan-broers hadden op het hoogtepunt van hun bedrijf op papier een vermogen rond de 6 miljard euro. Daarvan hielden ze na het boekhoudschandaal bij Baan ongeveer 900 miljoen euro over.

Maar de timing roept vraagtekens op. Een week geleden verhoogde Tomtom zijn omzetverwachting voor 2006 van 1,3 tot 1,4 miljard. Net deze week zei ook Nokia de markt van navigatiesystemen te betreden. Sony en Philips ontvouwden zulke plannen al eerder. Beleggers schrokken daar niet van, maar bij de Tomtom-managers groeit nu blijkbaar de behoefte aan risicospreiding. Nog steeds bezitten zij 57 procent van de aandelen. Het komende halfjaar mogen ze geen aandelen verkopen.