Ieder kind is een kunstenaar

The Dice Man doorbreekt patronen van lezers.

Vandaag: chaos op de middelbare school.

Dobbelen is leuk. Voor kinderen én volwassenen. Laten we spelen. Waarom niet? Lekker een potje real life Mens-erger-je-niet in Amsterdam, een robbertje Scotland Yard in London of Koehandel op een boerderij. Of, zoals vandaag, het nieuwe dompel-je-middelbare-school-onder-in-willekeur, gespeeld op het Stedelijk Gymnasium te Leiden met tweedeklasser en nrc.next-lezer Boudewijn van Eerd (13).

Voor één ochtend week The Dice Man niet van zijn zijde. Boudewijn bepaalde alles door middel van kans, zo ook naar welke lessen hij zou gaan deze morgen. Normaal bepaalt een vast rooster, dat maar één keer per jaar verandert, het stramien op school. Nu niet. Boudewijn belandde plotsklaps bij een biologieles voor de vijfde klas. De oudere leerlingen keken hem beduusd en wantrouwend aan. Het is niet bepaald normaal om als dertienjarige bij een groep vijfdeklassers aan te schuiven, zeker niet als een nóg veel oudere Dice Man, met hoed op, naast je komt zitten.

Om totale consternatie te voorkomen, nam ik de les over, legde het idee kort uit en greep vervolgens naar een krijtje: tijd voor nieuwe opties. De hele les werd bij elkaar gedobbeld, samen met de klas. De meest noemenswaardige gevolgen: een klassikale bestorming van twee andere lessen, een korte theepauze tijdens de eigen les en een periodieke wave door de klas wanneer de leraar op het punt stond het woord ‘evolutie’ uit te spreken. Een absurd, maar prachtig aangezicht.

Boudewijn kon ondertussen niet geloven dat dit nu zijn realiteit geworden was, gaf me een high-five toen we nogmaals door een andere les kwamen razen.

Dit absurde gedrag zou op een school nooit geaccepteerd kunnen worden, laat staan dat het ooit de norm wordt. Op een school horen regels te gelden en nagevolgd te worden. Anders zou er anarchie ontstaan. Stel je voor dat álle leerlingen dobbelen om welke les ze bezoeken. En om hoe ze zich gedragen in de klas (aandachtig, slaperig, irritant, praatgraag). Het zou ondenkbaar zijn.

Even ondenkbaar is het doorbeken van de sociale patronen: bij welk groepje voeg je je tijdens de pauze, met wie word je gezien? Hier regeren ongeschreven en onbreekbare regels. Een tweedeklasser geeft gewoonweg geen compliment aan iemand die in de brugklas zit. Toch dobbelde Boudewijn deze optie, waarna hij onwennig de jonkies complimenteerde met hun keuze voor kleding en rugzak. Hij vond het verschrikkelijk.

Ter geruststelling verzekerde ik hem dat elke keuze die de dobbelsteen namens hem zou maken, de juiste was. En daarna mocht hij alles wat we die ochtend hadden gedaan weer vergeten. Immers, als je jong bent is het leven sowieso nog een spel. Daar hebben kinderen geen dobbelsteen voor nodig.

Pablo Picasso zei ooit: „Ieder kind is een kunstenaar. Het probleem is: hoe blijf je een kunstenaar zodra je volwassen wordt?”

Dit was de laatste aflevering in The Dice Man-serie. Morgen volgt een afsluitende analyse door cultuursocioloog Michiel Bles. Alle afleveringen zijn na te lezen op nrc.nl/diceman