Flexibele arbeid ja, vogelvrij nee

Een flexibele arbeidsmarkt is goed voor de economie. Maar bij een soepeler ontslagrecht horen extra scholingsmogelijkheden voor werknemers, vindenMei Li Vos en Ton Heerts.

Ineens gaan de verkiezingen wél over het ontslagrecht. Het CDA had het CBP toch nog even laten doorrekenen hoeveel het scheelt als de ontslagvergoeding zes maanden salaris bedraagt. Dat lijkt een draai van het CDA, omdat minister De Geus op 16 januari had laten weten dat de versoepeling van het ontslagrecht niet ten koste zou gaan van de positie van ouderen op de arbeidsmarkt. Het ontslagrecht wordt niet versoepeld, was toen zijn boodschap.

De draai die Gerda Verburg maakte lijkt een draai terug naar een eerdere opmerking van De Geus. Verburg zei dat de versoepeling van het ontslagrecht slechts een gedachtelijn is in het CDA-verkiezingsprogramma (Financieel Dagblad, 27 oktober) die door het CPB is uitgewerkt. Haar partijgenote Karien van Gennip maakt weer een andere draai tijdens een debat in Amsterdam voor ondernemers. Zij zegt dat voor mensen met een hoger inkomen soepeler ontslagregels mogen gelden.

Maar laten we niet ingaan op al dit gedraai van het CDA. Waar gaat het om? Het ontslagrecht in Nederland is helemaal niet zo star. In Nederland is het veel eenvoudiger om mensen te ontslaan dan in de meeste West-Europese landen. Maar het is in Nederland wel duur om mensen te ontslaan. Daarom is het voor bedrijven aantrekkelijker om in werknemers te investeren. Het is niet voor niets dat we in Nederland zo goed presteren als het gaat om kwaliteit. Mensen moeten de ruimte krijgen om een leven lang te leren. Dit is op termijn ook beter voor BV Nederland. Maar de regeling geldt alleen voor mensen die werken op een vast contract.

Werknemers met tijdelijke contracten kunnen van het ene op het andere moment op straat staan. Zonder ontslagvergoeding, zonder verplichting van de werkgever om hun een scholingstraject aan te bieden. Dat is zuur, want de werknemers hebben wel premies afgedragen aan scholingsfondsen. Datzelfde geldt voor het groeiende aantal freelancers of zelfstandigen zonder personeel (ZZP’ers), waarvan er in Nederland ruim 800.000 zijn. En dat terwijl de flexibele arbeidsmarkt voor een belangrijk deel aan hen te danken is. Toen Wouter Bos in zijn Netsparlezing sprak over de flexibilisering van de arbeidsmarkt, zei hij dan ook dat flexibiliteit goed was voor onze economie, maar dat de overheid wel iets moet doen met de onzekerheid die daarmee gepaard gaat.

En dat is de crux van de zaak – het ontslagrecht is onderdeel van een bredere discussie over flexibilisering van de arbeidsmarkt. Als je het alleen hebt over ontslagrecht, mis je het doel waar om het gaat, een flexibele arbeidsmarkt, maar tegelijk een waarin mensen niet zomaar worden afgeschreven.

CDA, VVD en de werkgeversorganisaties hebben hun mond vol van een flexibele arbeidsmarkt. Maar zij moeten werknemers wel als mensen beschouwen. De overheid moet voor voldoende zekerheid zorgen, zodat het aangaan van tijdelijke contracten of het freelance werken niet hoeft te betekenen dat je vogelvrij bent.

De Flexwet die in 1999, met steun van de PvdA, is ingegaan, biedt voor bedrijven mogelijkheden om iemand zonder enige verplichting drie jaar aan het werk te houden. Deze regeling is ongekend soepel. Vaak worden mensen aan het lijntje gehouden en wordt er niet in hen geïnvesteerd. De PvdA vindt dat wel in tijdelijk personeel geïnvesteerd moet worden. En dit geldt ook voor oudere werknemers. De overheid moet dat aantrekkelijk maken door het aanpassen van premies of op andere wijze. Daarnaast zou de overheid een grotere rol kunnen spelen in de voorzieningen rondom pensioen- of arbeidsongeschiktheidsregelingen voor mensen die kiezen voor zelfstandig ondernemerschap.

De overheid kan dat niet alleen. Het Midden- en kleinbedrijf (MKB) moet een centrale rol spelen in het ontwikkelen van nieuwe arrangementen. Voor een klein bedrijf is het aannemen van personeel immers riskant. Tegelijkertijd heeft het MKB veel behoefte aan ervaren personeel.

Ten slotte nog dit. Als het CDA het echt over ontslagrecht wil hebben, laten we dan eens beginnen met de wachtgeldregeling voor ex-Kamerleden. Al was het maar om ontslagen werknemers een hart onder de riem te steken.

Mei Li Vos en Ton Heerts zijn kandidaat-Kamerleden voor de PvdA.