‘Een nieuwe volksraadpleging over Europa is te winnen’

Ria Oonk is kandidaat-Tweede-Kamerlid namens de PvdA.

Ria Oonk (1967) maakte de referendumcampagne, vorig jaar juni, over de Europese Grondwet van dichtbij mee. Ze was hoofd van de ambtelijke staf die het referendum hielp organiseren. Nu staat de ambtenaar van Binnenlandse Zaken op plaats 51 van de PvdA-lijst voor de Tweede-Kamerverkiezingen.

Gecondoleerd. Dat is onverkiesbaar.

„Ach, welnee. Alles is nog mogelijk. We hebben in het verleden 49 en zelfs 52 zetels gehaald. Ik kan me echt niet voorstellen dat er mensen zijn die willen dat Balkenende doorgaat.”

U denkt al aardig politiek voor een ambtenaar. Die is toch neutraal?

,,Wat ik nu doe is partij-politiek denken. Politiek redeneren moet juist als ambtenaar. Je moet immers steeds bedenken of ‘je’ minister accepteert wat je zegt of voorstelt. Bovendien heb ik politieke ervaring. Ik was lang medewerker van de PvdA-Kamerleden Jan van Zijl en Ella Kalsbeek.”

Heeft u ervaring met het referendum over Europa iets te maken met uw overstap naar de politiek?

„Jazeker. Ik zat destijds soms tot half twaalf ’s avonds de meer dan 10.000 telefoontjes en mails te beantwoorden van mensen die vragen hadden over de Europese Grondwet. Als ambtenaar kom je niet zo vaak en zo indringend met mensen in aanraking, maar toen wel. Ik merkte dat veel mensen Europa wel probeerden te begrijpen, maar niet konden begrijpen. Ze kregen vijfhonderd pagina’ s tekst op de deurmat en het kabinet zei: Dit is het antwoord op alle problemen van Europa.”

Waar duidde die houding op?

„Kennelijk weet het bestuur van Nederland moeilijk uit te leggen aan de burger wat het precies aan het doen is. Sterker, dit kabinet vond het niet eens nodig om te proberen. Ministers zeiden immers tegen de burger: ‘Als u het niet begrijpt , stem dan maar niet’. Ik wil als Kamerlid wél uitleggen hoe het bestuur werkt.”

Daar krijgt u wellicht de kans voor als de PvdA de grootste partij wordt. Die wil een nieuw referendum over een nieuw Europees Verdrag. Is dat wel te winnen?

„Wel als je veel eerder begint met de informatiecampagne, en niet vier maanden van te voren zoals bij ons gebeurde. ‘Referendum-landen’ als Zwitserland en Ierland begonnen minstens een jaar van te voren materiaal rond te sturen. Daarnaast moet je niet vergeten dat het kabinet vorig jaar juni een populariteitspercentage van 17 procent had. Dat heeft de boel ook beïnvloed. Daarnaast zul je echt veel meer met de burgers in gesprek moeten gaan en dingen moeten uitleggen. Zo zullen veel mensen best begrijpen dat je met een EU van 27 landen, de regels voor het bestuur moet veranderen.”

Hoe hard gaat Wouter Bos eigenlijk de eis voor een referendum spelen in de formatie? Want de andere grote partijen zijn tegen een nieuw referendum

,,Heel hard. Het is echt niet uit te leggen dat je eerst wel een referendum houdt, en als de burger vervolgens nee zegt, dat je dan tegen diezelfde burger zegt: Nou, dat doen we maar niet meer. De geest is nu uit de fles.”