Een hip koninkrijk van God

Is de ChristenUnie links? Ja.

Maar de partij, die over drie weken een forse zetelwinst kan boeken, verzet zich ook tegen abortus.

Ze zijn hip en hebben geen geld – dus springt ChristenUnie-sympathisant Arie Boomsma bij. De presentator bij de Evangelische Omroep, tevens marketingman, zag dat de ChristenUnie moeite had jongeren tussen 18 en 25 jaar – zo’n anderhalf miljoen potentiële kiezers – te bereiken. Dus begon Boomsma (32 jaar, medeauteur van De bijbel? Wat vind jij?) een paar weken geleden de actie ‘StemRou!’. De doelgroep wordt nu via een website (www.stemrou.nl, 700.000 bezoekers in drie weken) bestookt met raps, videoclips en e-cards met de kandidaat-Kamerleden staande voor een windmachine.

„Ik zie mijzelf niet voor zo’n windmachine staan”, schamperde CDA-lijsttrekker Jan Peter Balkenende in het programma Pauw & Witteman, op de vraag wat hij van de campagne StemRou! vond. Hij adviseerde André Rouvoet zich te concentreren op de soevereiniteit in eigen kring. Christelijk idioom voor: schoenmaker blijf bij je leest. „André is juist soeverein in eigen kring, alleen kent JP (Jan Peter Balkenende, red.) die kring niet meer van binnenuit”, verdedigde ‘jim’ de 44-jarige lijsttrekker van de ChristenUnie prompt op de StemRou!-website. „Dus gewoon doorgaan, laat JP maar spruitjes eten.”

De populariteit van de ChristenUnie (zes zetels in de peilingen) gaat ten koste van kiezerssteun voor het CDA. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van maart dit jaar steeg het aantal zetels van de ChristenUnie al van 374 tot 420. In de huidige peilingen wordt een verdubbeling van het zetelaantal (nu drie) voorspeld – zetels die anders bij het CDA terecht waren gekomen. In de campagne probeert het CDA de ChristenUnie nu neer te zetten als ‘links’: een stem op Rouvoet is een stem op PvdA-leider Wouter Bos.

Dat de ChristenUnie links zou zijn, is ten dele waar. Op terreinen als asielbeleid, ontwikkelingshulp en milieu plaatst de partij zich links van het CDA. Het CDA is een ‘klassieke’ middenpartij, met het evangelie als grondslag en sterk aan het regeringspluche gehecht. Regeren is compromissen sluiten – en dus is het CDA minder streng in de christelijke leer dan de ChristenUnie, die nog nooit regeringsverantwoordelijkheid heeft gedragen.

De andere christelijke ‘concurrent’ van de ChristenUnie, de SGP, telt haar aanhang onder de orthodox gereformeerden. Dat geldt veel minder voor de ChristenUnie: zij bindt behalve gereformeerden bijvoorbeeld ook baptisten en leden van de pinkstergemeente.

Wat SGP, CDA en ChristenUnie délen, is dat zij zich alle drie profileren als gezinspartij. De ChristenUnie pleit daarbij voor een minister van jeugd en gezin en voor een kindgebonden budget, dat ouders vrij mogen besteden: óf voor kinderopvang óf als compensatie als ze in plaats van te werken thuis voor hun kinderen zorgen.

In 2003, na de mislukte formatiepoging met de PvdA, voerden CDA en VVD coalitiebesprekingen met SGP en ChristenUnie. Over sociaal-economische vraagstukken bestonden geen onoverkomelijke verschillen. Maar uiteindelijk kozen CDA en VVD voor D66 als coalitiepartner, omdat (vooral) bij de VVD bezwaar bestond tegen de opvattingen van de SGP over vrouwen en homo’s.

De ChristenUnie houdt er rekening mee bij de volgende formatie wéér een uitnodiging te ontvangen, nu wellicht zonder de SGP erbij. Dit zou bijvoorbeeld kunnen gebeuren als CDA en VVD net geen meerderheid halen. Rouvoet voorziet „best lastige besprekingen”. „We hebben niet voor niets vier jaar lang oppositie gevoerd”, zei de partijleider in een vraaggesprek met NRC Handelsblad. Rouvoet wil voor de verkiezingen van 22 november geen voorkeur uitspreken voor ‘links’ of ‘rechts’.

Vraag is wat er dan gaat gebeuren met de ethische punten waar de partij zich sterk voor maakt. De ChristenUnie heeft zich altijd verzet tegen legalisering van abortus en euthanasie. Deze wetgeving druist in tegen een van de meest elementaire waarden van de partij: de beschermwaardigheid van het leven. „Herstel van de principiële wettelijke bescherming is geboden”, aldus het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. Als het aan Rouvoet ligt wordt deze wet „absoluut” teruggedraaid.

Makkelijker zal het in elk geval gaan met de stelselwijzigingen op het terrein van economie, gezondheidszorg en sociale zekerheid, die de kabinetten-Balkenende hebben doorgevoerd. In de Tweede Kamer heeft de ChristenUnie veel van deze maatregelen gesteund.

Tegelijk is het kabinetsbeleid „op wezenlijke punten tekort geschoten”, aldus het verkiezingsprogramma van de partij: de markt werd te makkelijk aangewezen als de oplossing voor de problemen, het kabinet vergat de zorg voor een schoon milieu, duurzame productie, jeugd, migranten en ouderen en vreemdelingenbeleid en integratiebeleid werden weliswaar ‘streng en rechtvaardig’, maar in de toepassing ging te vaak de menselijkheid verloren.

Samengevat: de ChristenUnie pleit voor een herideologisering van politieke partijen. Voor André Rouvoet is de politiek een roeping: „Mijn plek in God’s koninkrijk.”