Een duur diplomatiek echec voor Venezuela

President Chávez is er niet in geslaagd voor Venezuela de felbegeerde zetel in de Veiligheidsraad te bemachtigen. Niet hij, maar president Lula van Brazilië is nu leider van de Latino’s.

„Vroeger hoefden we niet eens op een kopje koffie te trakteren om te worden gekozen tot lid van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties.” Die herinnering vertelde de voormalige ambassadeur van Venezuela Diego Arria vorige maand aan de Venezolaanse krant El Universal. Hij vertegenwoordigde zijn land in 1991 in het hoogste diplomatieke orgaan. Het was de vierde keer dat Venezuela, unaniem, namens Latijns-Amerika en de Caraïben die positie mocht bekleden.

Maar de afgelopen weken kreeg de ‘Bolivariaanse’ olierepubliek in 47 stemmingen keer op keer van een royale meerderheid van de leden van de VN te horen dat het nieuwe, revolutionaire Venezuela niet welkom is als spreekbuis van de Latino’s. Ondanks de steun van de grote meerderheid van de landen uit de eigen regio legde Venezuela het af tegen Guatemala. Het kleine Midden-Amerikaanse Guatemala wist – met hulp van de Verenigde Staten – steeds gemiddeld zo’n dertig landen meer achter zich te krijgen. Maar omdat beide landen te weinig stemmen kregen voor een tweederde meerderheid is gisteravond Panama als compromiskandidaat naar voren geschoven.

De sinds 1999 aan de macht zijnde voormalige legerkolonel Hugo Chávez heeft nog geprobeerd er een positieve draai aan te geven. „Venezuela blijft weerstand bieden tegen het imperium!”, zei hij, doelend op de VS, als het land weer een lange pijnlijke dag van stemrondes achter de rug had. Venezuela zou „nooit opgeven” in de strijd tegen het rijk van duivel Bush, heette het dan. Maar de bloedbroeder van Fidel Castro moet nu toegeven dat zijn ambities om de spreekbuis te worden van de niet-gebonden landen is uitgemond in een, zoals Arria het noemt, diplomatiek fiasco.

Het is ook een heel duur diplomatiek echec geworden. Chávez, die zijn diplomatieke dienst heeft omgevormd tot een revolutionaire actiegroep, reisde acht maanden lang stad en land af voor zijn campagne om twee jaar in de Veiligheidsraad te mogen zitten. Het land waar grote armoede heerst heeft volgens de oppositie via voordelige oliecontracten meer dan een miljard dollar uitgedeeld om steun te kopen. Uit het feit dat gemiddeld slechts steeds zo’n 75 landen Venezuela steunden, blijkt dat veel landen waarschijnlijk wel de goedkope olie uit Zuid-Amerika hebben geaccepteerd maar vergaten daar in de geheime stemming voor te bedanken.

Ook de pogingen van Venezuela om te elfder ure Bolivia naar voren te schuiven als kandidaat voor de Veiligheidsraad boekten geen succes. Evo Morales, de dit jaar aangetreden eerste indiaanse president van Bolivia, geldt te zeer als het kleine broertje van Chávez.

Bij de Verenigde Naties zal het terugtreden van Venezuela met grote opluchting worden begroet. De diplomaten leken hard op weg het stemrecord te breken uit 1979 toen er 155 stemrondes nodig waren om de strijd tussen Colombia en Cuba te beslechten. Er bestond de angst dat Venezuela de stemmingen tot na 3 december wilde rekken. Dan kon Chávez tot aan de presidentsverkiezingen in eigen land, die op die dag worden gehouden, blijven zeggen dat hij dapper aan het vechten was tegen de vermaledijde yankees.

Het Waterloo van Chávez komt in de week dat de Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva zijn politieke wedergeboorte viert. De royale herverkiezing die hij ondanks de corruptieschandalen realiseerde, stelt hem in staat „verder te werken aan de eenwording van Zuid-Amerika”, zoals hij zondagavond zei hij op zijn eerste persconferentie na de verkiezingen.

Brazilië heeft overigens onder Lula ook nadrukkelijk geprobeerd, samen met landen als India en Zuid-Afrika, een – permanente – zetel te krijgen in de Veiligheidsraad. Dat is mislukt maar Lula geldt nu wel als de leider van de Latijns-Amerikanen.

De nederlaag van Chávez is een succes voor de VS die alles op alles hebben gezet hun voorname en luidruchtige olieleverancier uit Zuid-Amerika geen internationaal podium te verschaffen. Maar voor de Latino’s is de politiek van Bush het levende bewijs dat de VS na 9/11 definitief geen aandacht meer hebben voor de eigen regio.

Vooral het feit dat Bush vorige week instemde met de bouw van een 1.200 meter lang hek langs de grens tussen Mexico en zijn land is in Latijns-Amerika heel slecht gevallen. De VS, zo is het idee, gaan de achterdeur definitief dichtschroeven.