Duitsland is goed op weg met de grote coalitie

De grote hervormingen waar Duitsland voor staat, beginnen al vorm te krijgen. De grote coalitie zal de economie op gang houden en toch sociaal blijven, zegt Kurt Beck.

In Duitsland regeert nu bijna een jaar de grote coalitie van SPD, CDU en CSU. Waaraan kunnen wij het succes van deze coalitie afmeten? De bondsregering heeft nu vier onlosmakelijk met elkaar verbonden hoofdtaken:

De groei aanzwengelen en het groeipotentieel van de Duitse economie blijvend verhogen.

Zorgen dat de bevolking van die economische vernieuwing profiteert. Daarbij gaat het om nieuwe carrièrekansen, onderwijs, toegang tot de arbeidsmarkt, waardige arbeid en loon naar werken.

De verzorgingsstaat vernieuwen, de sociale zekerheid een nieuwe financiële grondslag geven en, meer dan tot dusverre, investeren in de mensen, opdat meer mensen aansluiting krijgen – dat noemen wij de ‘preventief optredende verzorgingsstaat’.

En ten slotte de begroting op orde brengen en zorgen dat de staat ook voor de generaties na ons slagvaardig blijft.

Het goede nieuws is dat de Duitse economie groeit. Dat is niet alleen goed voor ons, maar ook voor onze Europese buren. Onze economie is concurrerender geworden. Wij hebben ons aandeel in de wereldmarkt vergroot. Wij hebben veel middelgrote bedrijven die in hun specialismen wereldmarktleiders zijn. En daardoor ontstaan nieuwe arbeidsplaatsen.

De hervormingen van de afgelopen jaren werpen vruchten af. Om te zorgen dat de opleving van Duitsland blijvend is, willen wij de loonkosten verlagen. Maar ook zullen wij als sociaal-democraten op de agenda zetten dat de werknemers delen in de winst.

Zonder vernieuwing van de sociale gerechtigheid zal de grote coalitie geen succes worden. Gerechtigheid betekent altijd: geen privileges, maar gelijke rechten en gelijke kansen. De hogere lagen van de samenleving moeten beter toegankelijk worden. Het moet voor iedereen mogelijk zijn om door eigen verdienste op te klimmen op de maatschappelijke ladder.

De sleutel daartoe ligt in het onderwijs. Ook wanneer ouders hun kinderen niet kunnen helpen, moet door vroege, intensieve stimulering buiten het gezin de sprong naar hogere examens mogelijk worden gemaakt. Wij streven daarom naar uitbreiding van opvang voor kinderen onder de drie jaar, en stapsgewijze invoering van gratis kleuteronderwijs, zoals in de door mij bestuurde deelstaat Rheinland-Pfalz.

De door Gerhard Schröder begonnen hervormingen van de arbeidsmarkt maken deel uit van een activeringsbeleid. Honderdduizenden mensen met een uitkering worden sinds 2005 weer geholpen door de arbeidsbureaus. Maar aan intreders op de arbeidsmarkt worden nu lonen geboden, die schandalig laag zijn. Een bijzondere risicogroep vormen jonge werklozen onder de 25 jaar, ouderen boven de 50 jaar en alleenstaande moeders. Waar de risico’s groot zijn, kunnen toeslagen op het loon een brug slaan naar de arbeidsmarkt.

Bij de grote structurele hervormingen staat de vernieuwing van de verzorgingsstaat in het middelpunt van de discussie. In een tijd van grote demografische veranderingen streven wij naar een brede opzet van de oudedagsvoorzieningen. Mensen boven de 50 moeten de gelegenheid krijgen om langer door te gaan met werken. Om de uitkeringen aan de gepensioneerden te garanderen blijft de premiegekoppelde AOW centraal staan. Daarbij komt een door de overheid ondersteunde particuliere oudedagsvoorziening.

Met de geleidelijke verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd tot 67 jaar in 2029 stabiliseren wij voor lange duur de premietarieven en het uitkeringsniveau. Wie 45 jaar lang de wettelijk verplichte premies heeft afgedragen, gaat, hoe dan ook, op de leeftijd van 65 jaar met pensioen, zonder korting op de AOW.

Ook bij de hervorming van de gezondheidszorg moeten wij rekening houden met de veranderde leeftijdsopbouw van onze samenleving. De financiële stabilisatie van de ziektekostenverzekeraars is slechts één aspect. Ik meen dat het mogelijk is om tegelijkertijd de prestaties van het systeem te verbeteren. Ten eerste krijgt iedereen een ziektekostenverzekering, iedereen krijgt medische zorg. Een half miljoen mensen die al uit de verzekering gevallen zijn, worden teruggehaald. De zorg wordt niet verminderd, maar verbeterd en gericht op ouderen, gezinnen en op preventie. Wij verbeteren de concurrentie tussen de verzekeraars door een betere compensatie voor de risico’s door leeftijd, geslacht of veelvoorkomende ziekten.

Wij hebben dit jaar reden tot optimisme. De werkloosheid is met bijna een half miljoen gedaald. Er zijn weer meer volwaardige banen en meer vacatures. De belastingopbrengst stijgt. Duitsland voldoet weer aan de criteria van Maastricht. Dat zijn goede signalen. Wij houden ons voor het begrotingsbeleid aan het volgende:

We vormen speerpunten voor investeringen in wetenschap, technologie, infrastructuur en energiebesparing.

We stabiliseren het stelsel voor de sociale verzekeringen.

De kloof tussen de inkomsten en de uitgaven van de overheid wordt blijvend gedicht.

Dat is ook wat wij met onze belastinghervormingen beogen. De grote coalitie regeert pas een jaar, en nu al heeft de bondsregering voor 32 miljard euro aan besparingen gepland. Maar niet alleen via de uitgavenkant kunnen wij de begroting gezond maken. Met de btw-verhoging en de hervorming van de ondernemingsbelastingen – die het wegsluizen van winsten naar het buitenland tegengaat – mikken wij op langdurig stabiele inkomsten. Geen belastingcadeaus voor het bedrijfsleven!

Hetzelfde geldt voor de hervorming van de successierechten voor ondernemingen. Jaarlijks worden meer dan 70.000 familieondernemingen met zo’n 680.000 employés geconfronteerd met de opvolgingskwestie. Die ondernemingen zijn op een bijzondere wijze verbonden met Duitsland en voeren veelal een investeringsbeleid van lange adem. Dat willen wij ondersteunen.

Op 1 januari neemt Duitsland het voorzitterschap van de Europese Unie over. Ondanks de moeilijke omstandigheden biedt het Duitse voorzitterschap een buitenkans. Het voorzitterschap van de EU-raad moet worden benut om het succesvolle Europese project doortastend gestalte te geven.

Kurt Beck is voorzitter van de SPD. Dit is een bekorte versie van de rede die hij gisteren hield ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van het Duitsland-instituut in Amsterdam.

De volledige tekst is te lezen via www.duitslandweb.nl