Als het met taal niet meer lukt, dan maar schieten

Babel

Regie: Alejandro González Iñárritu. Met: Brad Pitt, Cate Blanchett, Adriana Barazza, Gael Garcia Bernal, Rinko Kikuchi. In: 35 bioscopen.

In termen van drama laat regisseur Iñárritu niet veel te raden over in Babel. In een Noord-Afrikaans dorpje geeft een vader zijn zonen een geweer en zegt: ga er maar mee schieten. Je hoeft geen dramaturg te zijn om te weten dat wát zij gaan schieten de rest van de film zal bepalen.

Iñárritu en zijn vaste scenarioschrijver Arriaga zijn beroemd geworden met de snoeiharde Amores Perros en met de al wat meer melodramatische 21 Grams. Ze werkten volgens een vast stramien: veel verhaallijnen ergens middenin openen en dan beide kanten in de tijd opwerken. Naar het begin, om de kijkers duidelijk te maken hoe het drama in elkaar steekt. En naar het eind om via een ongehoorde crisis (in beide gevallen een auto-ongeluk) bij de loutering van de hoofdpersonen te geraken.

Daarbij werden de scènes versneden tot een niet-lineaire vertelling, die zowel gemoed als verstand wilde prikkelen. In de jaren tachtig zou het deconstructivistisch zijn genoemd. Eigenlijk is het gewoon een lekker verhaal, ingewikkeld opgediend.

Met een lekker verhaal is niks mis, en met ingewikkeld opdienen ook niet. Het is de formule die na twee keer gaat irriteren, en die bij de derde keer, bij Babel dus, voor relatieve onverschilligheid zorgt.

In Babel raakt de kogel uit het schapenhoedersgeweer per ongeluk een Amerikaanse toeriste (Cate Blanchett, voor de gelegenheid in een ongelukkig huwelijk gekoppeld aan Brad Pitt) en deze ongerijmdheid wordt in de angstige Westerse wereld opgepikt als een aankondiging van terroristisch geweld. De boodschap laat zich uit de titel al raden. Niemand verstaat elkaar nog in de wereld nadat God de bouw van de toren van Babel heeft verhinderd door de mensheid verschillende talen te geven.

In het scenario staan vele uitroeptekens om de boodschap goed over te brengen. Een Japans pubermeisje is doof, twee Amerikaanse kinderen raken verzeild in Mexico en begrijpen niets van wat ze daar zien, een Mexicaan kan de Amerikaanse douanier niet overtuigen van zijn goede bedoelingen.

Het leidt tot misverstanden met dramatische gevolgen. Mensen hebben de voor-Babelse utopie van het wederzijds begrip allang opgegeven in dit angstig universum. Je kunt maar beter beginnen te schieten voordat jij wordt beschoten.

Iñárritu en Arriaga kennen maar één manier om de kijker te raken en dat is zijn keel dichtschroeven. Hun cinematografische lievelingswapen is de harde cut. Dat begint bot te worden.

Bas Blokker