Tomtom casht

Het is de vijf bestuurders van het jonge beursfonds Tomtom gegund dat zij met ingang van gisteren multimiljonairs zijn. Ze verkochten miljoenen van de aandelen die ze in hun bedrijf hadden, of verzilverden hun opties. Dat heet cashen in het jargon van de beursbonanza die heerste aan het eind van de jaren negentig van de vorige eeuw. Cashen betekent letterlijk: incasseren, geld in ontvangst nemen, waardepapieren omzetten in harde guldens of euro’s. Koerswinsten bestaan alleen op papier en kunnen de volgende dag alweer zijn verdampt. Tegen de zekerheid van contant geld kan niets op. De bestuurders van Tomtom, producent van trendy navigatiesystemen, haalden gisteren het enorme bedrag van 455 miljoen euro op.

Het is ze dus gegund, maar daarmee is niet gezegd dat het verstandig is wat ze hebben gedaan. Het getuigt van weinig vertrouwen in de soliditeit van de onderneming als men als bestuurder zo duidelijk en massaal van de eigen aandelen af wil. Het ondermijnt de relatie van de top van een bedrijf met de overige aandeelhouders, de beurs en het personeel.

De uitlating dat het bestuur ‘volledig gecommitteerd’ blijft aan Tomtom, lijkt een doekje voor het bloeden, gelet op de geschiedenis van vergelijkbare gevallen. Het is het afgelopen decennium vaker voorgekomen dat na zo’n spectaculaire aandelenverkoop of waardevermeerdering bedrijven ineenstortten (World Online, Baan) dan dat ze gezond bleven en noest verder bouwden aan duurzame ontwikkeling. Voorbeeld van het tegenovergestelde is Bill Gates. Die bleef wel degelijk gecommitteerd aan Microsoft – en meer dan dat. Hij ploegt door werk voor de gemeenschap zijn miljoenen terug in de maatschappij, en laat daarmee zien dat megakapitalisme een menselijk gezicht kan hebben.

De koers van Tomom liep vanmorgen op de Amsterdamse effectenbeurs weer op, nadat gisteren door de bekendmaking van de aandelenverkoop het fonds fors in waarde was gedaald. De markt is wat dat betreft een prima graadmeter. De koersdaling – aanvankelijk zeven procent – kapitaliseerde in negatieve zin het wantrouwen van beleggers tegen dergelijke gebeurtenissen.

Overigens passen waardefluctuaties bij fondsen als Tomtom. Als bedrijf is het hot: innovatief, goede marketing en aansprekende producten. Maar als beursfonds is het een jojo: tussen hoogste en laagste koers in de laatste twaalf maanden zit bijna zestien euro verschil. Tomtom ging nog maar anderhalf jaar geleden naar de beurs. Elk gerucht over een overname, nieuwe producten of tegen- dan wel meevallende kwartaalcijfers leidt tot grote koersverschillen.

Dat hadden de bestuurders zich vóór deze transactie moeten realiseren. Het is logisch en misschien zelfs noodzakelijk dat hun aandelen een keer van eigenaar wisselen, maar dat kan ook anders. Zij zijn in één klap rijk; hun bedrijf is er op achteruit gegaan. Het verloor gisteren niet alleen waarde, maar ook geloofwaardigheid.