‘Risico holle bedrijven’

Uitbesteden van werk naar het buitenland gaat niet meer alleen over productie, maar ook over kennis en innovatie. „Je kernactiviteit hoef je ook niet meer zelf te doen.”

Nederlandse bedrijven lopen voorop bij het uitbesteden van hoogwaardig werk naar landen als India en China. Niet alleen grote concerns, ook kleine en middelgrote bedrijven offshoren onderzoek en productontwikkeling, zo blijkt uit onderzoek van de Rotterdamse Erasmus Universiteit. En dat blijkt goed te zijn voor hun vermogen tot innovatie. Hoogleraar Henk Volberda, die het internationale onderzoek uitvoerde, was verrast over de resultaten.

Wat heeft u zo verbaasd aan de uitkomst van het onderzoek?

„Het is opmerkelijk dat er al op grote schaal hoogwaardige activiteiten worden uitbesteed, zoals productontwikkeling. Dat is in de gangbare theorie de laatste stap in de internationalisering van de economie, na uitbesteding van productie en meer perifere activiteiten, zoals laagwaardige informatietechnologie. Je ziet nog wel dat de meeste bedrijven de uitbestede activiteiten in eigen hand houden. Bijna de helft is volledig eigenaar van hun buitenlandse partner. Slechts een kwart van de bedrijven kiest voor écht uitbesten aan een onafhankelijk bedrijf.”

Waarom doen bedrijven dat, hun kernactiviteiten verplaatsen?

„Besparing op de loonkosten is een belangrijke reden, maar dat geldt vooral voor grote bedrijven die hun informatietechnologie en administratieve functies verplaatsen. Vooral voor middelgrote en kleinere bedrijven die kernactiviteiten verplaatsen is het meer een strategische beslissing. Natuurlijk kunnen zij kosten besparen. Maar ze willen ook dicht bij nieuwe afzetmarkten zitten. Bovendien willen zij profiteren van de snelle technologische ontwikkelingen in de landen waar ze heen gaan. Dat blijkt goed te zijn voor het vermogen van een bedrijf om echt nieuwe producten en diensten te ontwikkelen.”

Wat is de invloed van offshoring op innovatie door bedrijven?

„Met het alleen verplaatsen van productie of perifere functies vergroten bedrijven vooral hun efficiëntie en verbeteren bestaande producten. Dat is niet verrassend. We hadden verwacht dat bedrijven ook innovatiever zouden worden, omdat zij de extra winst in Nederland voor bijvoorbeeld onderzoek en ontwikkeling zouden inzetten. Maar dat gebeurt niet, die winst wordt gebruikt om prijzen te verlagen en zo te overleven in de concurrentiestrijd. Het blijkt dat als bedrijven ook onderzoek en productontwikkeling verplaatsen, het makkelijker is om om radicale innovaties te doen, om nieuwe producten en toepassingen te ontwikkelen.”

Waarom is dat?

„Die bedrijven maken ruimte om die nieuwe kennis, die door de projecten in het buitenland ontstaat, ook in Nederland toe te passen. Ze absorberen de kennis, gebruikmakend van de snelle ontwikkelingen elders. Deze bedrijven hebben natuurlijk ook al een actieve houding. Alle theorieën zeggen dat bedrijven kernactiviteiten zelf moeten blijven doen. Maar dat lijkt nu ingehaald.”

Als bedrijven alles uitbesteden, blijft er toch niets over?

Klopt, we noemen dat het risico van over-offshoring. Er zijn nu al Nederlandse bedrijven die hier alleen nog maar hun verkoopafdelingen hebben. Bedrijven die te veel uitbesteden, zijn niet meer in staat kennis te absorberen. In het onderzoek hebben we geen aanwijzingen gevonden voor de opkomst van zulke ‘holle bedrijven’, maar dat moeten we over langere tijd bekijken. Vanuit een wereldwijd perspectief is het verschuiven van het zwaartepunt geen probleem, vanuit een Nederlands standpunt kun je daar zorgen over hebben.