Normale les was niet meer mogelijk

Bij twee kinderen en een medewerker van een Amsterdamse school zijn hersentumoren geconstateerd. Nu is er grote onrust, want ouders denken dat een UMTS-mast de veroorzaker is.

Er is weinig aan te zien. Een hoop metaal. In het midden kabels, die uitkomen in een soort metalen keet. Daar zit alle apparatuur in. Of dit hem is? De twee installateurs – allebei een petje op – van de UMTS-mast knikken. Bijna klaar, zeggen ze. Ruim dertig meter hoog is de mast. Hij is niet gevaarlijk hoor, zegt een van de monteurs. „Met je kop voor een magnetron hangen om te kijken of het eten al borrelt, dat is pas echt hartstikke slecht”, grijnst de andere monteur.

Iets verderop in het Amsterdamse stadsdeel Geuzenveld/Slotermeer staat nog een UMTS-mast. Het is maar een kleine, een meter of acht hoog. Het ding staat op het dak van de Pieter Jelles Troelstraschool, vastgemaakt aan de schoorsteen. Er zit een kraai op. Bij het hek van het schoolplein staat de conciërge. Of hij last heeft van de antenne? Ik zeg niks, snauwt hij. „Het is onze mast niet. Het stadsdeel gaat er over.”

De UMTS-masten zorgen al weken voor onrust in Geuzenveld/Slotermeer. De eerste mast op de school sinds na de zomer, toen bekend werd dat bij een leerling, een ex-leerling en een medewerker van de basisschool een hersentumor was geconstateerd. De mast was de boosdoener, vreesden de ouders. En dus moest hij weg. Onder druk van de deelraad ging het bestuur van het stadsdeel met eigenaar T-Mobile overleggen. Ze kwamen overeen dat de mast op de school uit zou gaan, dat ze samen een nieuwe locatie gaan zoeken en er zolang een tijdelijke mast in gebruik zou worden genomen. Kosten voor het stadsdeel: ruim twee ton. De locatie van de tijdelijke mast? Ruim honderd meter verderop. En sindsdien zorgt de tijdelijke mast voor de ophef.

Want ook die tweede mast moet verdwijnen. Weg. Uit het zicht. In ieder geval niet midden in een woonwijk. De tijdelijke mast staat nu eigenlijk tussen twee basisscholen in. Aan de rand van het Eendrachtspark, waar veel kinderen spelen.

Met 120 meter verplaatsing schiet je niet veel op, geeft verantwoordelijk stadsdeelwethouder Tys de Ruiter toe. „Maar als stadsdeel kunnen we weinig.” Contractueel zijn ze verplicht om de mast van T-Mobile binnen een straal van 250 meter van de oude mast te plaatsen. „Het Rijk heeft nu eenmaal afgesproken dat die masten er moeten komen. Dus juridisch kunnen wij niets beginnen.” Het schoolgebouw is eigendom van het stadsdeel. Jaarlijks ontving het stadsdeel 7.000 euro voor de mast.

Als je echt bang bent voor straling, schiet je nergens iets mee op, stelt De Ruiter. „Overal is straling. Maar die komt nooit boven de internationale normen uit.” Er is volgens hem onvoldoende kennis bij veel mensen over UMTS. De angst voor het onbekende en plotseling drie gevallen van hersentumoren; dat geeft commotie. Zelf maakt hij zich geen zorgen over de straling. Waarom ze dan toch de mast verplaatst hebben? „De emotionele argumenten hebben de doorslag gegeven. Het was bijna niet meer mogelijk om normaal les te geven op de school. Goed onderwijs staat op de eerste plaats. Kinderen gingen vragen over de mast. Sommige ouders hielden hun kinderen thuis.”

Want veel ouders weten het zeker: De straling van de mast is schadelijk. Hoofdpijn, duizeligheid, soms zelfs bloedneuzen; veel kinderen hebben er last van, zegt Nancy van Beest, die twee kinderen heeft op de Troelstraschool. Ook haar kinderen, zegt ze. En toen die gevallen van tumoren bekend werden, was de maat vol. Dat onderzoeken tot nu toe geen schadelijke gevolgen van UMTS-straling hebben aangetoond, zegt de ouders niets. Want wie zegt, dat die onderzoeken deugen? Dat er niet van alles verborgen wordt gehouden? Van Beest: „Toen het bekend was dat een aantal personen op school een hersentumor had, kwam T-Mobile plotseling langs voor werkzaamheden.”

Bij T-Mobile zijn ze verzet wel gewend, zegt een woordvoerster. „Maar wij kunnen er weinig aan doen. Op 1 januari 2007 moeten we een bepaalde UMTS-dekking hebben. Dat heeft de Rijksoverheid bepaald.” Maar het bedrijf is de beroerdste niet. „Kijk, we hadden de poot stijf kunnen houden, want die mast mag er staan. Toch willen we best meewerken aan verplaatsing.” Al betekent dat niet dat de mast op de school verdwijnt. Pas als er een nieuwe plek is gevonden voor een mast én die vergunning onherroepelijk is, gaat hij van het schooldak af. Want als het moet, zet T-Mobile hem weer aan. „Hij is nodig voor ons netwerk.”

Sinds afgelopen vrijdag staat de tijdelijk mast aan. De lokale partij Leefbaar Geuzenveld/Slotermeer heeft met bewoners en ouders tegen de aanleg van de definitieve mast geprotesteerd.

De installateurs begrijpen weinig van alle commotie. Niemand wil dat ding in de buurt, maar iedereen wil wel mobiel bellen, zeggen ze. „Dan moet je ook niet zeiken.”