Gaat er nog iemand mee staken?

De bladeren vallen, op de rails lopen mannen.

Het is rumoerig in bus en tram. In Rotterdam. In het streekvervoer in Brabant. Gisteren hielden de werkers van de gemeentevervoerbedrijven in de vier grote steden een prikactie: het openbaar vervoer lag vijf minuten stil, terwijl de vakbonden in Den Haag een petitie aanboden. Op 15 november volgt een ‘actiedag’. Slaat de vlam vóór de verkiezingen nog in de pan?

De vakbonden protesteren tegen de aanbesteding van lokaal openbaar vervoer. Zij vrezen dat succesvolle nieuwkomers alleen maar een lagere offerte kunnen indienen dankzij vermagerde arbeidsvoorwaarden en/of krimp van het aantal banen.

Ook in de thuiszorg is de boeman aanbesteding. In het openbaar vervoer dreigen de gemeentebedrijven hun markt te verliezen, in de thuiszorg winnen gemeenten juist de hoofdrol.

In het kader van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) moeten gemeenten onder meer de thuiszorg laten uitvoeren. Bij de selectie van de aanbieders is het niet vanzelfsprekend dat de huidige regionale thuiszorgbedrijven de contracten krijgen. Terwijl een nieuwkomer in het gemeentelijke openbaar vervoer verplicht is om huidige werknemers mee te nemen, hebben politici dat bij de WMO juist niet geregeld. AbvaKabo FNV vreest dat 20.000 mensen hun baan verliezen.

De gisteren aangekondigde overname van thuiszorgbedrijf TSN door Asito maakt werknemers alleen maar bezorgder. Liggen verslechterende arbeidsvoorwaarden op de loer? Asito is een conglomeraat met schoonmaakbedrijven, een uitzendbureau en een zogeheten payrolling-bedrijf, een constructie waarbij een dochter van Asito werkgever is van duizenden mensen die bij andere bedrijven werken.

De verschillen tussen de twee groepen werknemers, thuiszorg en vervoer, zijn als dag en nacht. Kijk alleen maar naar de foto’s van de demonstraties. Overwegend vrouwen (thuiszorg) versus overwegend mannen (OV). ‘Oude’ economie van monopolistische nutsbedrijven met overheidsaandeelhouders versus ‘nieuwe’ economie van dienstverlening met commerciële aanbieders. Vaste arbeidscontracten versus parttimers en een trend naar zelfstandigen zonder personeel. Een lage organisatiegraad (thuiszorg) versus een hoge (OV).

Maar ook de vanzelfsprekende bereidheid om te staken in het belang van de reiziger versus schroom om het werk neer te leggen. Schroom vanwege hun baan. Maar ook schroom om het lot van de cliënt die aan hen is toevertrouwd.

Menno Tamminga