Formatie stokt in Wenen

In Oostenrijk is alles weer bij het oude. De verkiezingen van een maand geleden hebben de twee grote partijen, de sociaal-democratische SPÖ en de conservatieve ÖVP, weer tot elkaar veroordeeld. Zes jaar duurde het intermezzo waarin ÖVP-kanselier Wolfgang Schüssel kon regeren met de populistisch-rechtse FPÖ. Maar op 1 oktober maakten de kiezers daaraan een einde. De coalitie raakte haar meerderheid kwijt en ook rood-groen kreeg niet genoeg steun om te regeren.

Daarmee zijn ook de eindeloze regeringsformaties terug. Drie maanden tot soms wel een half jaar wisten de twee partijen in het verleden vaak te overleggen voordat ze het eens waren over het onvermijdelijke: een grote coalitie.

Maandagnacht maakte de ÖVP voorlopig een einde aan de gesprekken. De partij is woedend over de steun van de sociaal-democraten voor een parlementaire enquête naar het omstreden besluit van de regering-Schüssel om achttien Eurofighter-gevechtsvliegtuigen aan te schaffen. Daaruit spreekt, vond Schüssel, een gebrek aan vertrouwen in je aanstaande coalitiepartner. Zijn partij sprak van een „tribunaal” tegen de vorige regering.

Het toppunt voor de ÖVP was dat de SPÖ – samen met de groenen en de FPÖ – ook eisten dat de (nog zittende) regering zo snel mogelijk probeert onder het Eurofighter-contract uit te komen. Kennelijk, liet de ÖVP gisteren weten, voert de SPÖ „parallelle onderhandelingen” om te komen tot een mogelijke regering met groenen en FPÖ. Dus toen de SPÖ-onderhandelaars gistermorgen klaar zaten voor een nieuwe onderhandelingsronde, bleven de ÖVP-stoelen leeg.

De vraag is hoe het nu verder moet. Schüssel, volgens veel commentatoren gedreven door de wens om bondskanselier te blijven, zou wel iets voelen voor een regering met de FPÖ en de veel kleinere afsplitsing daarvan, de BZÖ van Jörg Haider. Maar de FPÖ wil dat niet. En ook binnen Schüssels eigen partij is men huiverig voor een coalitie met deze twee kemphanen. SPÖ-leider en waarschijnlijke nieuwe kanselier Alfred Gusenbauer houdt intussen vast aan een grote coalitie.

Sommige politici vragen zich af of er niet gewoon nieuwe verkiezingen nodig zijn. Maar de kiezers voelen daar niets voor en zullen de partij die zij beschouwen als de veroorzaker van de patstelling – volgens opiniepeilingen op dit moment de ÖVP – daarvoor ongetwijfeld straffen.