Alleen hof China gaat over doodstraf

China wil gerechtelijke dwalingen bij het uitspreken van doodstraffen gaan uitbannen. Daarom wordt het Hooggerechtshof weer de juridische instantie die het laatste woord heeft over doodvonnissen. Lagere rechtbanken mogen niet langer op eigen houtje besluiten tot executies.

China’s opperrechter Xiao Yang heeft dat gisteren gezegd in de staatsmedia. Volgens hem wordt de verdediging in het vervolg weer in de gelegenheid gesteld hoger beroep aan te tekenen tegen een terdoodveroordeling. De wetswijziging wordt per 1 januari van kracht.

Over deze aanpassing van de strafwetgeving werd in China al lang gediscussieerd. Ruim een jaar geleden al liet de vice-president van het Hooggerechtshof tegenover studenten doorschemeren dat deze hoogste juridische instantie weer het eindoordeel zou gaan vellen in rechtszaken waarbij de doodstraf in het geding is. Daarmee wordt een ontwikkeling teruggeschroefd uit de jaren tachtig toen het Hooggerechtshof zijn bevoegdheden inzake de doodstraf juist overhevelde naar provinciale rechtbanken.

Het delegeren van de doodstraf werd destijds nodig gevonden om de misdaad in China goed te kunnen bestrijden. Maar in de loop der jaren zijn steeds meer twijfels gerezen over de nauwkeurigheid van de rechtsgang. Veel lagere rechters bleken niet deskundig of toonden zich ronduit corrupt, waardoor ten onrechte doodvonnissen werden geveld. Daarom werd deze zomer al besloten dat zaken in hoger beroep tegen doodvonnissen toegankelijk zijn voor publiek en op video worden opgenomen.

In geen enkel land in de wereld worden meer doodvonnissen voltrokken dan in China. Schattingen variëren van 5.000 tot 12.000 per jaar. De doodstraf op zich staat nu niet ter discussie. Wel zei een westerse mensenrechtenactivist twee jaar geleden al te verwachten dat door de herziening van de wetgeving over de doodstraf het aantal executies met een derde zal verminderen.

In China is de communistische partij oppermachtig. Dat betekent dat er geen democratisch gekozen parlement is en er ook geen echt onafhankelijke rechtspraak bestaat. Maar wel doet de communistische regering haar uiterste best het justitieel apparaat te moderniseren en te professionaliseren door goedopgeleide rechters en aanklagers te benoemen.

De partij noemt bestrijding van corruptie van vitaal belang voor haar gezag en voor stabiliteit in het land. China’s hoogste openbare aanklager zei deze week dat in het afgelopen anderhalf jaar 91 aanklagers zijn gestraft wegens onwettig gedrag. Sinds 2003 zijn 275 aanklagers ontslagen.