Werkdagen van zestien uur voor prostituee

Kledingvoorschriften, geen klanten mogen weigeren, werkdagen maken van zestien uur of langer. Prostituees in seksbedrijven werken vaak in slechte omstandigheden.

Het is de angst van menig bordeelbezoeker én prostituee: dat het bezoek met verborgen camera’s en geluidsapparatuur wordt vastgelegd en dat daarvan dan misbruik wordt gemaakt. Veldmedewerkers van De Rode Draad, de belangenorganisatie van prostituees, ontdekten dat dit soms wel gebeurt. Ze werden erover getipt door een personeelslid in een seksbedrijf. Ze beschrijven het in hun rapport ‘Rechten van prostituees’. De onderzoekers kwamen meer wantoestanden en tegen. Zoals de prostituee die door een klant mishandeld werd, maar daar van de bedrijfsleiding geen aangifte van mocht doen. Dezelfde prostituee heette ‘zelfstandig ondernemer’ te zijn maar moest wel dagelijks van tien uur ’s avonds tot vier uur in de ochtend aanwezig zijn. Op papier kreeg zij 80 euro van de 150 euro die de klant betaalde, in werkelijkheid kreeg ze 70 euro. Inkomsten die zij niet mocht melden aan de fiscus.

In andere seksbedrijven kregen de zogenaamde zelfstandige ondernemers allerlei kledingvoorschriften opgelegd, mochten ze niet roken of drinken op de kamer, moesten ze tien procent van de ritprijs betalen als een klant met een taxi kwam, mochten ze geen klanten weigeren of niet zelf met een klant afrekenen. Werkdagen van zestien uur of langer waren geen uitzondering. Vooral Oost-Europese vrouwen wonen verplicht op de werkplek zelf, iets dat oogluikend wordt toegestaan door gemeenten. Eigen ondernemerschap wordt bemoeilijkt doordat gemeenten maar beperkt vergunningen verstrekken.

Volgens het onderzoek, gedaan in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken, is de klandizie in de traditionele seksbranche sterk teruggelopen en betalen de prostituees het gelag. In de raamprostitutie zijn de prijzen zo gezakt (tot vijftien à twintig euro in Den Haag, bijvoorbeeld) dat de huur (gemiddeld 100 euro per dagdeel) nauwelijks meer is op te brengen. Het beeld in de clubs is niet veel beter. In de raamgebieden krijgen de vrouwen zo’n vier klanten per dagdeel, in de besloten clubs zijn dat er hooguit drie. Werken voor 30 euro per dag is volgens de onderzoekers geen uitzondering. Veel buitenlandse vrouwen nemen daar toch genoegen mee, omdat het altijd nog meer is dan een maandsalaris in hun eigen land.

De Rode Draad kreeg vorig jaar subsidie van Sociale Zaken om prostituees informatie te verstrekken over hun arbeidsrechten. De organisatie bezocht alle hun bekende seksinrichtingen in Nederland. Invoering van loondienst wordt stelselmatig door de exploitanten getraineerd, zo luidt een van hun bevindingen.

Teruglopende klandizie en de lage verdiensten werken, volgens de onderzoekers, onveilig vrijen in de hand. Exploitanten dringen aan op het verlenen van onveilige orale diensten. In één bordeel zegt de exploitant tegen de vrouwen dat ze „meer moeten doen dan ze zouden willen” omdat ze het anders niet redden.

Massagesalons en sekssauna’s zijn voor de prostituees niet erg gezond. Vaak worden zij geacht met iedere klant onder de douche te gaan. In combinatie met allerlei oliën geeft dit grote huidproblemen. „Ik heb overal brandplekken”, aldus een medewerker in zo’n salon. Omdat de werknemers vaak niet opgeleid zijn tot professioneel masseur, krijgen zij soms spierklachten.

De onderzoekers troffen een bordeel aan met vooral Braziliaanse prostituees. Het bedrijf adverteert met een tombolasysteem, klanten kopen een lootje en kunnen daarmee gratis seks winnen met een vrouw naar keuze. Daar moet de vrouw gratis aan meedoen, want het is „zo goed voor de klandizie”.

De Arbeidsinspectie besteedt, ondanks legalisering van de seksbranche, nauwelijks aandacht aan de arbeidsomstandigheden. Inspecteurs komen pas in actie na klachten van prostituees, zo kreeg De Rode Draad te horen. Ook arbodiensten zijn een onbekend fenomeen in de branche.

Vrouwen die de branche willen verlaten, krijgen nauwelijks ondersteuning. Een ex-prostituee kreeg van een sociale dienstambtenaar te horen dat ze nog een aantrekkelijke vrouw was, die nog best wel een paar jaartjes „op haar rug kon gaan liggen”. Hij begreep niet hoe ze het in haar hoofd haalde om „haar hand op te houden”. Prostituees vragen in de praktijk overigens niet vaak een werkloosheidsuitkering aan, zelfs als die wel zou worden toegewezen. Dit uit angst voor verlies van anonimiteit.

    • Jos Verlaan