Het lijkt alleen maar alsof justitie prutst

‘Justitie blundert er op los’, weet menig commentator te melden. De meest recente aanleiding voor deze stelling is het heronderzoek in de zaak van verpleegster Lucia de B.

In de analyses worden telkens drie andere spraakmakende zaken bijgesleept om te bewijzen dat justitie zijn werk steeds slechter doet: de Puttense en Deventer moordzaak en de Schiedamse parkmoord. Overigens zijn het niet de vergissingen van het Openbaar Ministerie die deze vier zaken verbinden. Een officier van justitie maakt namelijk vaker fouten, maar meestal komt een rechter dan tot vrijspraak of ontslag van rechtsvervolging vanwege „onvoldoende wettig verkregen en overtuigend bewijs”.

Twintig jaar

De oudste van de vier zaken is de Puttense moord, gepleegd in 1994. Daarvoor was de laatste geruchtmakende gerechtelijke dwaling de Paskamermoord in Zaandam, in 1984. Dus hebben we het over vier bekende gevallen van gerechtelijke dwaling in, pakweg, de afgelopen twintig jaar. Sinds midden jaren ’80 worden er gemiddeld 200 moorden per jaar gepleegd. Dan komen we op ruwweg vierduizend moorden, waarvan er zo’n 80 procent is opgelost, ongeveer 3.200 dus. Laten we uitgaan van acht gevallen waarin tot een verkeerde veroordeling is gekomen: niet alle zaken zijn bekend en zelfs bij Louwes en Lucia de B. moet dat nog blijken. Dan komen we op een score van 1 op de 400 moordzaken waarin de rechter de verkeerde veroordeelde.

Rechters slechter dan artsen?

Is dat veel of weinig? Kunnen we verwachten dat rechters zich nooit vergissen? Overal waar mensen werken, worden fouten gemaakt: zo schat de Inspectie voor de Volksgezondheid dat er door medische missers jaarlijks 1.500 mensen overlijden.

Amateurs en adrenaline

Waardoor neemt het aantal bekende gevallen van gerechtelijke dwaling zo toe? Amateurs als Maurice de Hond zijn zich intensief gaan bemoeien met strafzaken, in het voetspoor van Nederlands’ meest spraakmakende journalist Peter R. de Vries. Dat doet hij vast niet alleen uit rechtvaardigheidsgevoel: het is immers best spannend om je in te graven in een dossier, onderzoek te doen, rechercheurtje te spelen.

Groeiende belangstelling voor misdaad

Dat vinden niet alleen zij opwindend, gezien de populariteit van de CSI-series en het uitdijende aantal Nederlandse politieseries: Spangen, Boks, Baantjer, Grijpstra & De Gier. Misdaadverslaggevers als Peter R. de Vries, John van den Heuvel en Bas van Hout zijn inmiddels BN’ers. Het NOS-journaal heeft zelfs onderzoeksjournalist Lex Runderkamp in huis gehaald om voor rechtbanken ernstig in de camera te blikken. De helle schijnwerpers van de pers zijn dus op het Openbaar Ministerie en de rechtspraak gericht als nooit tevoren.

Betrokkenheid

Omdat gerechtelijke dwalingen zo zeldzaam zijn, heeft elke zaak een eigen gezicht. Dat bevordert de betrokkenheid van lezers en kijkers, en daarmee van de media. Als bijvoorbeeld het aantal medische missers zo ver daalt dat het individueel herkenbare zaken worden, kunnen ook deze breed uitgemeten worden. Waarschijnlijk wordt dan zelfs de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport naar de Kamer gehaald om zich te verantwoorden.

Meer positieve trends op: www.vloedlijn.nl/rozebril.htm of 52926 naar 7585

    • Kor Goutbeek