De darmen des dichters

Leo Vroman Dagboek 2003 - 2006 (Querido, € 24,50)

Het bereik van Leo Vromans dagboek Misschien tot morgen. Dagboek 2003 - 2006 (Querido, € 24,50) is niet erg groot, bovendien ontbreekt het gevoel, meent Yra van Dijk. ‘Veel mensen van Vromans leeftijd zijn gericht op het verleden, maar bij hem is het omgekeerde het geval. Hij reflecteert op het heden en verruimt dat heden zelfs door mogelijke werkelijkheden te verzinnen. De toekomst, de jeugd, de wereldpolitiek, en dit alles doorspekt met dromen, fantasieën, tekeningetjes en poëzie. Hoe is het mogelijk dat dit 700 pagina’s dikke dagboek zo ontzettend saai is? Misschien heeft dat te maken met Vromans opvatting van wat een gepubliceerd dagboek moet zijn: „een dagboek is een dagboek” – als je achteraf gaat schaven wordt het een autobiografie, en dus leest hij zichzelf niet één keer over. „Het gaat mij, zelfs in een gedicht, om het ontbloten van mijn hersens, zo eerlijk mogelijk.” Het zijn niet de hersens alleen die hier worden ontbloot, ook andere lichaamsdelen komen aan bod. Vooral de dichters darmen kennen geen geheimen voor de lezer. Maar tegenover dat teveel aan intimiteit staat een tekort aan gevoel.’