De treurbuiskijker en de zelfmoordmachine

Jammer. Over een maand zijn er verkiezingen en nog steeds laat spannende debattelevisie op zich wachten. Alweer liet minister Rita Verdonk bij Buitenhof verstek gaan. Ze wilde onder geen beding over integratie debatteren met de Amsterdamse wethouder Ahmed Aboutaleb. Vorige week had ze „persoonlijke redenen”, gisteren wachtte ze op publieke excuses van de PvdA’er. Die had haar verweten dat ze tijdens de bijeenkomst na de moord op Van Gogh uit was op politiek gewin.

Rita, bedankt! Zo wordt het persoonlijke politiek en komt er niks van een inhoudelijke verkiezingsstrijd.

Wat doet een kijker uit de niet-getatoeëerde klasse dan? Die gaat een weekendje buitengaats en zag bij het Belgische Canvas meer documentaire, achtergrond en debat dan in een week op drie publieke zenders bij elkaar.

Terzake Zaterdag kwam met de provocerende Australische documentairefilm Mademoiselle et le Docteur, over een levensmoede 79-jarige lector die uit het leven stapt en daarover te rade gaat bij een ‘zelfdodingconsulent’. Daarna volgde een onderhoudende Channel 4-productie, House of the Obsessive Compulsives, waarin drie neuroten hun stoornis (bijna) de baas worden door negen dagen samen te wonen in één ‘dwangneurosehuis’. Om gisternacht bij Panorama af te sluiten met een schokkende Zweedse documentaire. Twintigers in Iran verkopen hun nieren uit geldnood. Via zo’n 100 bemiddelingscentra onderhandelen ze zelf, immoreel in westerse ogen, met de ontvanger over de prijs, 2.000 tot 3.500 euro per nier. De staat betaalt de operatie. Wanneer, vroegen we ons af, grijpt de Wereldgezondheidsorganisatie in?

In beelden ging de Australische documentaire het verst. We zagen de consulent ouderen voorlichten en werken aan een zelfmoordmachine: „Beseft u goed dat als u op ‘ja’ drukt, u een dodelijke injectie krijgt?” Maar daar voelde de alleenstaande Lisette niks voor. Zij trekt een plastic zak over het hoofd en zegt: „Ik popel om het te doen. Maar ook niet zo. Alsof je een stuk ham verpakt.” Daarom had ze in Amerika barbituraten gestolen. Die zal ze wegspoelen met een wodkacocktail. Gelukkig bleven die beelden ons bespaard. Wel lazen we haar zelfmoordverslag. „Een uur ‘s ochtends: het kost me bijna een uur om 200 capsules leeg te maken. Er is een halve liter water nodig om het drinkbaar te maken. Ik hoop dat het lukt.”

Lisette Nigot, pijn had ze niet en ziek was ze niet, regisseerde haar eigen dood. Ze nam afscheid op het moment en de manier die ze zelf had gekozen. Dat kan je schokkend noemen, maar zíj kon kiezen. Dat kunnen de jongeren in Iran niet. Die zitten gevangen in een vicieuze cirkel van armoede. Mehrdad verkocht zijn nier aan Shiva om de illegale abortus van zijn vriendin te betalen. Soheila verkocht de hare omdat ze gescheiden is, twee kinderen moet onderhouden en koste wat kost niet de prostitutie in wil. Is zelfbeschikkingsrecht daarmee een westers luxeartikel?

Die vraag overdenkend keken we naar het late NOS Journaal. Weer kwam een fragment voorbij uit BNN’s Lijst 0, dat al om twaalf uur ’s middags was uitgezonden. Wethouder Aboutaleb maakte La Verdonk „nogmaals excuses”. Woensdag had burgemeester Cohen dat al voor hem gedaan, vertelde hij. Maar dat wisten we toch? Had Cohen dat vrijdagavond niet zelf in Nova politiek verteld? Zo houden politiek en journalistiek elkaar fijn bezig. Zoals dichter Gerrit Komrij, voorheen treurbuiskijker, het bij Buitenhof verwoordde: „Politici zijn gas. Geef ze de ruimte/ En ze vullen alle hoeken, alle gaten.”

Lees de tv-rubriek ‘Ogen’ op www.nrc.nl/ogen

    • Wubby Luyendijk