In een ‘veewagon’ Rusland uitgezet

Rusland is uit op vergelding na de arrestatie van Russische officieren in Georgië.

Ook rancune tegen etnische minderheden wordt ingezet.

Bij Natalla, een 35-jarige tandarts uit de Moskouse wijk Koptseva, klonk vorige week de klop op de deur. Haar vader Amiran is Georgiër, haar moeder Russin met de Georgische nationaliteit. De grootouders bezoeken beurtelings Moskou om op de kleinkinderen te passen. Ze registreren zich dan netjes bij de politie.

Vorige week stond de wijkagent om elf uur ’s avonds op de stoep en stampte met modderschoenen naar de keuken. „Pak kleren voor je vader, hij moet mee voor vingerafdrukken.” Natalla toonde haar vaders visum en registratie, de agent keek er niet eens naar. „We verzamelen Georgiërs voor deportatie. Ik weet niet hoe lang wij je vader vasthouden. Twee weken, twee maanden misschien.”

Dus begon Natalla het omkoopritueel. Vader heeft last van zijn hart, valt er wat te regelen? De agent zuchtte diep. Natalla kreeg een ingeving: ze gaf de agent een dure fles cognac, een relatiegeschenk. Op de fles stond het logo van de Alfagroep, een machtige financiële organisatie. „De volgende morgen belden we het wijkbureau, of ze nog vingerafdrukken wilden”, zegt Natalla „Laat maar, zei de wachtmeester, gezinnen met zulke vrienden hebben niets te vrezen.”

De hetze in Rusland tegen Georgiërs neemt toe. Sinds Rusland deze maand zijn grenzen sloot met Georgië na een spionageschandaal, ligt de Georgische gemeenschap in Rusland – een half miljoen gastarbeiders, een miljoen Georgiërs met een Russische pas – zwaar onder vuur. De Europese Unie heeft haar ‘diepe zorgen’ uitgesproken en roept Moskou op „af te zien van maatregelen die Georgiërs binnen de Russische Federatie raken”. Een Amerikaanse diplomaat stelt dat het Russische beleid „aan een ander tijdperk herinnert, dat we beter achter ons kunnen laten”.

Neem de voorpagina’s van woensdag. Zitten Georgiërs achter de moord op centrale bankier Andrej Kozlov? Russische kranten scharen zich enthousiast in het wolvenkoor. Een Georgische bende zou zeven miljard dollar uit fraude, illegale casino’s, prostitutie en bankroven hebben witgewassen, heet het. Kwade genius achter de operatie is ene Dzjoeba, een 32-jarige Georgiër die ‘zacht spreekt, nooit vloekt en elegant gekleed gaat’. De gangster zou hebben opgeschept dat hij zijn miljarden naar Tbilisi stuurt voor de herovering van de afgescheiden regio Abchazië: ‘een kleine, succesvolle oorlog’.

Het gaat om twee malafide banken, VEK en Tsenturio, die al een jaar geleden werden dichtgetimmerd op bevel van Andrej Kozlov. Deze bankier schoonde de corrupte banksector op en werd vermoord. De pers trekt de conclusie wel: Georgiërs vermoordden Andrej Kozlov.

Georgiërs worden in het nauw gedreven. Casino’s en bedrijven met Georgische eigenaars worden geïnspecteerd en soms gesloten, bekende Georgiërs als beeldhouwer Tsereteli en misdaadauteur Boris Akoenin kregen de belastingdienst over de vloer. Het leidt tot een angstige sfeer. Een rijke Georgische zakenman verzekert telefonisch dat niemand hem nog lastig valt. „Maar bel me niet, mijn telefoon wordt afgeluisterd.”

Honderden illegale gastarbeiders zijn naar Georgië gedeporteerd, in transportvliegtuigen, ‘vliegende veewagons’ zeggen ze in Georgië. In totaal zijn het er al 682. Een Georgiër stierf op het vliegveld van Moskou door een astma-aanval: vrienden verwijten de politie dat hij vijf dagen geen medicijnen kreeg.

President Poetin heeft crisis welbewust met de bestaande rancune tegen etnische minderheden verbonden. Op 5 oktober riep hij de overheid op ‘criminele etnische groepen’ aan te pakken die Russische markten domineren en boeren uitpersen. „Dat roept terecht ressentiment op onder de burgers.” Waarna hij recente rassenrellen in het stadje Kondopoga aanhaalde en eiste dat zijn apparaat de migratiewetten aanscherpt en de macht van buitenlanders op Russische markten breekt. Zijn vingerwijzing vindt enthousiaste respons.

Een Georgische tv-persoonlijkheid waarschuwt dat Poetin de geest uit de fles riep. „Dit versterkt de bestaande golf van xenofobie, levensgevaarlijk in een multi-etnische staat.”

De moeder van tandarts Natalla overweegt inmiddels te scheiden en een schijnhuwelijk met een Oekraïense kennis aan te gaan. Natalla: „Ze is bang dat ze anders haar kleinkinderen nooit terugziet.”