De vraag is: wie ís ‘ik’ precies?

The Dice Man doorbreekt patronen door alles af te laten hangen van de dobbelsteen.

Vandaag: aankleden

Foto Gian van Grunsven Grunsven, Gian van

Ik kan het iedereen aanraden om eens andere kleding te dragen dan normaal. Loop een dag rond in een Hawaïi-blouse, draag een berenvel of doe eens een hoed op. Of: kies voor een stijlvol wit pak. Je zult merken dat je je anders gaat voelen én anders gaat denken.

Vandaag bracht de dobbelsteen mij tot iets wat ik normaal nooit zou doen: het voor één dag huren van een hagelwit en peperduur pak. Zodra het pak over mijn schouders hing, beïnvloedde het de manier waarop ik dacht, over dingen en over mezelf. Zo dacht ik alleen nog maar aan luxe producten: ik kocht een sigaar en ging met een whisky op een sjiek terras zitten. Plots voelde ik me een jetsetter met teveel geld. Terwijl ik een arme student ben.

„The style is the man”, zei Richard Nixon ooit. Het is ook de eerste zin in het boek The Dice Man van Luke Rhinehart, en vandaag, voor één dag, werd ik door mijn stijl – the man. Overal waar ik kwam staarden mensen mij na, en spraken zij me aan met U. Ik zag iemand, in kleding die ik vroeger ook droeg, mij vol bewondering aankijken. Een jaar geleden was ik hem, en dacht ik waarschijnlijk precies zo over mensen in pak. „Wie is hij? Waar gaat hij heen? Zo’n pak zou ik ook wel eens willen dragen!”

Ooit is een beroemd psychologisch experiment uitgevoerd met een groep onwetende mensen bij een voetgangerslicht. Eerst lieten ze een zwerver door rood lopen, daarna een man in pak. De groep negeerde steevast de zwerver, maar liep wel vrolijk achter de ‘zakenman’ aan. Hoeveel verschil er wel niet in het dragen van een pak zit.

Door de aandacht veranderde ik ook. Opeens stond ik honderd euro te pinnen in plaats van de gebruikelijke twintig. En ik gaf vijf euro aan een zwerver. Was ik dit nog wel?

Zo kwam ik tot het besef dat er meerdere persoonlijkheden in mij schuilgaan. Vandaag ben ik ‘the man’, morgen dobbel ik misschien het kind in me naar boven. En overmorgen de nudist. Als ik maar op een creatieve manier die kanten van mijzelf een kans geef.

Het loslaten van controle wordt over het algemeen gezien als ‘irrationeel’ of ‘dom’. Maar is het niet veel dommer en onverantwoordelijker om steeds al je beslissingen zelf te nemen? Beperken we ons niet als we keuzes blijven maken gebaseerd op ons verleden en routine? Als iemand zegt dat hij in zichzelf gelooft, is de vraag: in welk zelf?

Hier ligt een uitdaging: creëer voor morgen zes opties om te bepalen hoe u de volgende aflevering van deze rubriek zal lezen. Lees hem bijvoorbeeld hardop. Of zing het. Lees hem niet of lees hem naakt. Lees hem online en dobbel om een reactie. Ga op uw hoofd staan en laat uw collega’s steeds één zin voorlezen. U bent de baas van uw realiteit. Uw ik is de baas. De vraag is alleen: welke ik?

The Dice maakt van alledaagse activiteiten experimenten. Niet routine, maar de dobbelsteen bepaalt wat hij gaat doen. Morgen gaat de Dice Man forenzen. Lees de zes mogelijke scenario’s op nrc.nl/diceman

    • Michiel Waaijer