Vertrek uit de voetbaljungle

Rob Westerhof (63) vertrok als voorzitter van PSV. Tijdgebrek, maar ook andere redenen. Zoals zaakwaarnemers. „Ik vroeg me af of ik daar als pensionado wel bij betrokken wilde zijn.”

Rob Westerhof: ‘De enige aankoop die ik heb tegengehouden was Robinho. Vijftien miljoen betalen vond ik, met onze schuldenlast, een te groot risico.’ (Foto Merlin Daleman) Rob Westerhof. Voorzitter PSV. Eindhoven. 14-12-04 © Foto Merlin Daleman Daleman, Merlin

Voor de buitenwacht heeft hij de schijn tegen. Twee jaar lang heeft PSV sportief maximaal gepresteerd. En vorig seizoen behaalde de Eindhovense club voor het eerst in vier jaar zelfs weer een kleine winst. Maar heeft dat in de voetbalwereld tot een positief beeld van Rob Westerhof geleid? Niet echt.

„Ik straal misschien een beetje uit dat ik de voetballerij maar niets vind. Dat ik met een arrogant gevoel vertrek. Maar dat is helemaal niet zo”, zegt de gepensioneerde Philips-directeur die twee weken geleden als voorzitter bij de landskampioen vertrok. Maar hij is nog geregeld op de club om wat zaken af te handelen, zoals de herfinanciering van het stadion. „Dat is nu ook bijna geregeld en daardoor zullen de financiële lasten de eerste jaren flink dalen. Zelf vind ik het moeilijk om een oordeel te geven over mijn voorzitterschap. Ik heb het gevoel dat twee jaar te kort is, dat je het vier, vijf jaar moet doen. Maar zowel op sportief als financieel gebied heb ik een positief bevredigend gevoel.”

Vanaf de eerste dag leek hij een vreemde eend in de bijt. Misschien kwam het wel omdat zijn voorganger Harry van Raaij door bijna iedereen werd bemind. Dat deze aardige man de club met een forse schuldenlast opzadelde wordt hem zelden voor de voeten geworpen. Westerhof verwijt hem echter niets. „Ik kreeg een boedel waarbij de lasten te hoog waren. Nee, ik ben er niet van geschrokken. Gewoon geconstateerd. Iedereen ging er een aantal jaren geleden van uit dat een club als PSV snel zou doorgroeien naar een omzet van 80 miljoen. Maar dat is nooit gebeurd. Dat kan je Harry niet verwijten.”

De club zit nu op zo’n 65 miljoen euro omzet, en – afhankelijk van de hoogte van de afschrijvingen op de spelers – heeft PSV vorig jaar een winst behaald van enkele miljoenen. In de drie jaar daarvoor belandde de club in totaal voor bijna 32 miljoen in het rood.

Zelden ook stond Van Raaij’s voetbalkennis ter discussie. Die van Westerhof wel – bij de eerste aanblik eerder een man voor hockey of golf. Hij haalt zijn schouders op. „Ik ken weinig voorzitters die zoveel historie in het voetbal hebben als ik. Ik ben mijn hele leven met voetbal bezig en ging de afgelopen tijd ook wel eens een mogelijke versterking bekijken. Ik heb zelf bij de jeugd van Sparta gespeeld, tot mijn 47ste bij Victoria in Hilversum gevoetbald. Ook bestuurlijk had ik toen ik hier binnenkwam de nodige ervaring. In China heb ik de sponsoring [Philips] van het nationale team gedaan, heb ik een universiteits- en een bedrijvencompetitie opgezet. Ook in de VS, waar ik de afgelopen jaren zat, heb ik veel op voetbalgebied gedaan. Je kan echt niet zeggen dat ik een buitenstaander ben.”

Soms was hij oprecht verbaasd. Bijvoorbeeld bij het gebrek aan fatsoen in discussieprogramma’s op televisie. Wat is uw grootste fout, vroeg een kritische presentator die volgens Westerhof nog nooit een stadion van binnen heeft gezien. „Hij is ijdel”, zo was de constatering in een ander gesprek waar hij zelf bij zat. „Als ik het over mocht doen zou ik niet zo snel meer in die praatprogramma’s gaan zitten. Ik wilde PSV verdedigen als er weer eens neerbuigend over de club werd gedaan. Een soort gezicht namens de club zijn. Dat had ik de supporters beloofd. Maar je wordt voor leugenaar uitgemaakt, voor ijdeltuit. Er zijn geen fatsoensnormen. Je weet dat je kop van Jut bent. Er zijn types [voetbaljournalisten] die praten alleen over personen en incidenten. Kijk maar eens als Van Bommel bij Oranje vertrekt. Er volgt nauwelijks een serieuze discussie met welk middenveld je dan moet spelen. Alleen maar over dat conflict.”

Wat hem betreft zorgt PSV in de toekomst zoveel mogelijk voor zijn eigen verslaggeving. Zo werd de aankondiging van Westerhofs vertrek op de eigen site toegelicht. Evenals de komst van Patrick Kluivert. „We gaan nieuws meer en meer in eigen hand nemen. Dat is inderdaad een tegenreactie.”

Ook in conflicten werd Westerhof als buitenstaander afgespiegeld. Bijvoorbeeld toen André Ooijer bij PSV wegwilde tegen een lager transferbedrag. „Je merkt dat de voetbalwereld zichzelf tegen buitenstaanders beschermt. Dat gebeurt ook in de bouwwereld of bij medisch-specialisten, maar daar hoef je je nog niet bij neer te leggen. Spelers, zaakwaarnemers, bonden, media. Die spelen hun rol. Ooijer gaat een spelletje spelen op het moment dat zijn transferbedrag niet een paar miljoen euro minder wordt. Maar dat geld gaat dan niet naar PSV. Als ik dan zeg, dat dit zo niet werkt, dan doet hij alsof ik afspraken heb geschonden. Dan beschadigen ze maar een bobo. Zo werkt dat. Dat is makkelijk.”

Westerhof vertrekt bij PSV wegens tijdgebrek. Afgelopen week moest hij nog enkele dagen in Hongkong en China zijn, als commissaris bij het Aziatische elektronicaconcern TCL. Verder is hij als toezichthouder bij Getronics actief. Westerhof is ook betrokken bij het opzetten een bedrijf in de medische sector dat genoteerd staat op de Londense beurs: Medavinci zal met innovatieve producten naar markt gaan. „Daar zit ik ook financieel in.”

Hoofdactiviteit van de laatste twee jaar was echter PSV. „Ik heb na een jaar tegen Jan Timmer [president-commissaris] gezegd dat er een algemeen directeur moet komen. We zijn toen met iemand bezig geweest, maar dat is niet doorgegaan. Anders had ik er wellicht nog gezeten. Maar dit is gewoon een full time job en dat zocht ik als gepensioneerde niet. Als er eenmaal een algemeen directeur is, hoeft er ook geen voorzitter meer te zijn.” Inmiddels is Westerhof tijdelijk opgevolgd door Frits Schuitema. „Dat is eveneens een gepensioneerde Philips-man. Ik heb niet het idee dat hij directeur wil worden.”

Los van het tijdgebrek speelden ook wel andere dingen een rol, om na twee jaar te vertrekken. Ook al zal Westerhof die dingen niet zo snel benoemen. Zo maakt de structuur bij PSV het werken van een voorzitter niet gemakkelijk, zeker niet met de commissarissen, van wie er enkele meer belangen hebben dan alleen die van de club. Destijds hebben een aantal individuen waaronder commissarissen risicodragend kapitaal verstrekt dat is omgezet in rentedragende leningen. PSV moet nog een flink aantal spelers verkopen voordat deze beleggers uitgespeeld zijn.

„Dat toezichthouders andere belangen hebben en niet volkomen onafhankelijk zijn is niet wenselijk. Dat is inderdaad nog steeds zo, maar op termijn lost deze situatie zichzelf op. En als er bepaalde belangen in het spel zijn, dan moet je afspraken maken. Bijvoorbeeld over het niet deelnemen aan stemmingen. Nee, de code Tabaksblatt [met spelregels voor naamloze vennootschappen zoals ook PSV die is] gaat voor PSV niet helemaal op.”

Volgens Westerhof moet je ook weer niet te dramatisch doen over de structuur. „Ik moet nog commissarissen zien die hun eigen financiën laten prevaleren boven de resultaten. Willen ze dan om de vijfde of zesde plaats spelen? Dat geloof ik niet.”,,PSV heeft een voorzitter nodig die de verleiding kan weerstaan om elke dag in de krant te staan’’, verklaarde onlangs in het Eindhovens Dagblad commissaris Verdonschot, die via het beursfonds ASML financieel onafhankelijk is geworden. Volgens hem kletste de voorzitter te veel.

Westerhof ontkent last te hebben van overdreven ijdelheid, ook al was hij volgens Verdonschot „niet meer van het beeldscherm af te slaan”. Hij grinnikt. „De consensus was dat commissarissen niet meer in de pers zouden komen. Wat hij zegt, behoeft volgens mij alleen al daarom geen reactie. Ik denk dat dit niet de bedoeling is”, aldus Westerhof. „Ik ben een bekende Brabander geworden. Bekend zijn is geen voordeel. Daar streef ik helemaal niet naar. Zo prettig is het niet om op welk vliegveld in Europa dan ook door vakantievierende Nederlanders aa ngesproken te worden over voetbal.”

Los van de interne spanningen met spelers, een eigenzinnige coach (Guus Hiddink) en toezichthouders kwam Westerhof ook nog eens voor het eerst in contact met zaakwaarnemers. „Zowel bij het behouden van keeper Gomes als bij Farfán hebben die een rol gespeeld. Van Gomes ging ik er vanuit dat hij eerste keeper van Brazilië zou worden – dat lijkt ook te gebeuren – en dat hij alleen al om die reden meer waard zou worden. Daarom wilden wij zijn salaris verhogen en het aanbod van Corinthians van zes miljoen euro afslaan. Voor dat bedrag haal je geen nieuwe topkeeper.” Naar buiten toe kwam aan het eind van het seizoen het bericht dat Timmer tegen het verhoogde salaris van Gomes was. „Er werd inderdaad verschillend over gedacht en dan zie je de rol van zaakwaarnemers. Die geven dergelijke informatie aan de media.”

Westerhof was geen voorstander van een vertrek van Farfán naar het Engelse Portsmouth. Volgens de voorzitter bleven daardoor ook spelers als Alex en Cocu behouden voor de club. „De enige aankoop die ik tegen heb gehouden was Robinho. Vijftien miljoen betalen vond ik, gezien onze schuldenlast, een te groot risico. Dat vond ik een stap te ver. En dat vind ik nog. Onze kracht is spelers van een paar miljoen aantrekken om die daarna duurder te verkopen.”

Als ondernemer doe je misschien wel zaken met tussenpersonen, maar je bent dan wel eigenaar van je eigen spullen, constateert Westerhof. „Voetballers zijn vaak eigendom van spelersmakelaars. De makelaar beslist. Je topmensen worden dus gemanaged door anderen. Het is volstrekt uit de hand gelopen. Ik heb daarover een gesprek gehad met Johansson [UEFA-baas] maar op die transferrechten heeft niemand grip. De vergoeding die makelaars op basis van die transfersommen krijgen, staat in geen verhouding met wat ze ervoor doen. Ik heb me er heel druk over gemaakt, clubs en bonden hebben de zaak uit de hand laten lopen. De bonden zouden met strakkere richtlijnen moeten komen, maar ik heb niet de indruk dat daar hard aan wordt gewerkt.”

Volgens Westerhof heeft hij wel eens „de emotie gehad” om een zwarte lijst samen te stellen van zaakwaarnemers die er bij PSV niet meer in zouden mogen komen. „Zover is het nooit gekomen. Bepaalde zaken in de voetballerij hebben de neiging te groeien. Ik vroeg me af of ik daar als pensionado wel bij betrokken wilde zijn.”

    • Koen Greven
    • Erik van der Walle