Stenen gooien

ALLEEN GEBRUIKEN NA OVERLEG MET FOTOREDACTIE NRC Carolien Gehrels, wethouder van Cultuur foto Joost van den Broek/de Volkskrant/HH Nederland, Amsterdam, 09-10-2006; Start van de sloop van Sandberg-vleugel van het oude Stedelijk Museum: Wethouder van Cultuur, Carolien Gehrels doet een poging met een steen de ramen verder in te gooien. NIET VOOR PUBLIKATIE IN AD, TROUW, PAROOL, NRC EN/OF TELEGRAAF!! Foto: Joost van den Broek/de Volkskrant (c)'06 Broek, Joost van den;Hollandse Hoogte

In 1961 ging ik met mijn oudste zoon, toen drie, naar de tentoonstelling Bewogen Beweging in het Stedelijk Museum; ik voor de tweede keer. In de Sandbergvleugel stonden de machines van Jean Tinguely en ik veronderstelde dat dit schouwspel van een machinehal in vol bedrijf ook een kleine jongen zou aanspreken. Niet vergist. Vooral een roestig wagentje dat aan de muur was geketend en door middel van een excentrisch mechanisme rammelend heen en weer reed, wekte zijn belangstelling. Hij wilde het hebben. Ik legde hem uit dat we niet in een speelgoedwinkel maar in een museum waren. Wat is een museum? Een groot huis waar mooie dingen worden bewaard. Hij had er niet helemaal vrede mee, maar hij legde zich erbij neer. Als ik langs de Sandbergvleugel kom, denk ik even aan Jean Tinguely. Of dacht. Want als ik weer in Amsterdam ben, zal ik zien dat het gebouw met de grond gelijk is gemaakt.

Aan veel tentoonstellingen in de Sandbergvleugel heb ik dierbare herinneringen. Bovendien was het een mooi gebouw en democratisch, want dankzij de grote ramen kon iedereen op zijn gemak naar binnen kijken. Maar als het over kunst gaat, zijn de wegen van het Amsterdamse gemeentebestuur ondoorgrondelijk. Een ambitieuze student zou een prachtige scriptie kunnen schrijven over de mysterieuze besluiten in de loop der tijden. Iemand kwam op het idee dat de Sandbergvleugel niet deugde. Intussen was ook het hele Museumplein al radicaal hervormd, het Ezelsoor gebouwd en het Lindenlaantje gekapt. Er kwam een ondergrondse Albert Heijn en bovengronds een bordje waarop een fles met een streep erdoor: verboden te zuipen. Staat de sculptuur van Richard Serra er nog? Dan kun je die in ieder geval niet meer zien.

Laat in de jaren negentig werd het besluit tot de sloop genomen. Het Stedelijk ging dicht en het verval deelde zich aan het hele gebouw mee. Acties tot behoud van de Sandbergvleugel hielpen niet. De enige gebouwtjes die in Amsterdam het eeuwig leven hebben, staan op de Walletjes. En deze week was eindelijk de dag begonnen waarop de sloop kon beginnen.

Ik zag het op een foto van Joost van den Broek in de Volkskrant. Een historisch plaatje. De wethouder van Cultuur, mevrouw Carolien Gehrels heeft een zware kei in haar hand. Ze heeft een feestpakje met moderne krijtstreep aangetrokken. Over een seconde zal die kei door een grote spiegelruit vliegen. Een professionele worp. De wethouder heeft vroeger veel aan balspelen gedaan. Voor deze ludieke actie hadden zij en de nieuwe directeur Gijs van Tuyl met een sloopkraan al een hap uit het gebouw genomen. Afgezien van de wethouder deed me de foto even aan Beiroet, afgelopen zomer, denken.

Natuurlijk zijn er protesten gekomen. De wethouder heeft zich verweerd. Het stenen gooien is bedacht door Marjolijn Broekhuyzen die de marketing en communicatie van het Stedelijk onder haar beheer heeft. Het begin van de sloop moest worden ‘opgeluisterd’. Ik zou liever zeggen ‘gepimpt’. Ze heeft in geen geval het slechte voorbeeld willen geven. Dat geloof ik graag. Aan haar houding te oordelen had ze er wel zin in, maar wie zou haar dat op zichzelf kwalijk nemen. Het komt in de beste families voor. I love the sound of breaking glass, zong Nick Lowe. Het enige wat ik de wethouder van Cultuur kwalijk neem is dat ze het verschil tussen dit museum en een vrolijke keuken niet heeft gezien. Ze heeft een steen door het verleden gegooid, zelfs door mijn herinnering.