O nee! Mijn vader houdt van NWA!

Lupe Fiasco is door hiphopmedia in Amerika omarmd als de nieuwe hiphopbelofte.

„Het hoeft niet altijd grof en negatief te zijn.”

Rapper Lupe Fiasco uit Chicago. Foto Roger Cremers Nederland, Amsterdam, 05-10-2006 Lupe Fiasco, hip-hop rapper uit Chicago. Wasalu Muhammad Jaco (born on February 17th, 1981 in Chicago, Illinois) known by the stage name Lupe Fiasco (pronounced LOO-pay) is an African-American rapper. PHOTO AND COPYRIGHT ROGER CREMERS Cremers, Roger

Scène 1: Grimmig kijkende gangsters met bivakmutsen en bandana’s poseren in archetypische houding voor de camera terwijl ze boeken in de aanslag houden. In een vervallen achterbuurt handelen ze met bedekte gezichten in literatuur terwijl ze schichtig over hun schouders kijken. Na een dag hard sappelen, ontspannen ze met een goed glas melk en sabbelen ze met een stoere uitdrukking vol genot op een chocoladekoekje.

Scène 2: Een klein kind loopt door de gang van de basisschool met een rugtas propvol machinegeweren. Een lerares reikt aan alle kinderen in de klas een wapen uit en één kind moet bij het schoolhoofd komen omdat het betrapt is met een boek. In het klaslokaal hangt een poster die de kinderen de boodschap ‘guns are fundamental’ voorhoudt.

De 25-jarige rapper Lupe Fiasco (echte naam: Wasalu Muhammad Jaco) uit Chicago is een uitgesproken criticaster van rappers die hiphop als een extreem gewelddadige en materialistische cultuur aan de massa verkopen. Met zijn debuutalbum Food & Liquor houdt hij hun met groteske beelden een spiegel voor, zowel in de fotografische scènes die in het cd-boekje worden uitgebeeld als in de teksten die hij rapt. De praktiserende moslim Lupe gebruikt hetzelfde idioom als zijn collega’s en roept overbekende beelden op: de dealer als rolmodel, de fascinatie met wapens, de pronkerige welvaart. Maar hij prikt de cliché’s door, bijvoorbeeld door er een onverwachte draai aan te geven of door de ironie waarmee hij de wereld schetst die normaal zo humorloos getoond wordt.

In het met filmische strijkers en zwoele zang overladen Daydreamin’ kruipt Lupe Fiasco in de huid van de talloze rappers die in hun teksten suggereren dat er eigenlijk niets nobelers is dan het verhandelen van heel veel cocaïne en die hun succesvolle drugsverhalen visualiseren met videoclips waar de jubelende welvaart van afspat. Hij rapt: „Now come on everybody let’s make cocaine cool, we need a few more halfnaked women up in the pool.” Lupe vraagt de dames in het zwembad of ze hun borsten zo dicht mogelijk bij de met juwelen ingelegde vuurwapens willen houden, alsof het de normaalste zaak van de wereld is, „and where’s the champagne, we need champagne, now look as hard as you can with this blunt in your hand.”

De eerste herinnering die Lupe Fiasco heeft aan hiphop, stamt uit zijn kindertijd. Hij was een jaar of zeven en zat bij zijn vader in de auto, een militair die de jonge Lupe al op die leeftijd met vuurwapens had leren omgaan. Zijn vader pompte in zijn auto op luid volume de rauwe en rebelse hiphopmuziek van groepen als NWA (Niggers With Attitude) en Public Enemy. En zijn zoon, de jongen die later zelf rapper zou worden, schrok zich een ongeluk.

„Mijn eerste indruk was dat het vulgaire, gewelddadige muziek was. We kregen thuis op onze kop wanneer we vloekten en dan hoor je ineens het agressieve gevloek van NWA bij je vader in de auto. Ik kan me herinneren dat ik probeerde weg te kruipen van schaamte. Mijn vader draaide die muziek wanneer hij onderweg was naar zijn werk; een grote zwarte man die langs de stropdassen reed, in het meest nette en zakelijke district van Chicago. Het was een vorm van rebellie. Hij hield oprecht van die muziek maar hij wilde er ook andere mensen mee opnaaien.”

Het interview met Lupe Fiasco, die door hiphopmedia in Amerika en grote artiesten als Jay-Z, Pharell en Kanye West is omarmd als de nieuwe hiphopbelofte, vindt plaats in een ironisch decor. De titel van zijn album Food & Liquor is een metafoor voor de strijd tussen goed (voedsel) en kwaad (sterke drank) en de hevig met een jetlag worstelende bebrilde rapper hangt in zijn wijde spijkerbroek, hagelwitte sneakers en een zwarte sweater met witte bolletjes, gapend onderuit op een bank in de Nightwatch-bar van het American Hotel in Amsterdam, waar een leger trots uitgestalde flessen sterke drank hem aanstaart. Zijn manager bestelt voor de rapper een karaf water zonder bubbeltjes.

Zes jaren gingen voorbij tussen het eerste platencontract van Lupe Fiasco en de uiteindelijke release van zijn debuut-cd. De platenmaatschappijmedewerker die hem het eerst contracteerde, toen nog als lid van rapgroep Da Pack, werd ontslagen, een label werd opgeheven en een zakenpartner belandde in de gevangenis. „Ronduit domme pech,” zoals Lupe het zelf noemt. Maar hij is achteraf gezien blij met de vertraging die zijn carrière heeft opgelopen. „Dit is het beste moment voor mij om uit te komen. Mijn muziek krijgt meer impact omdat de mensen de stompzinnige muziek om hen heen meer dan zat zijn. Drie jaar geleden (toen 50 Cent met daverend succes debuteerde, SvS) was dat nog niet zo. Nu is mijn muziek fris en anders en is er ruimte voor een nieuwe cyclus.”

Dat is dan de cyclus zoals die is ingezet door stadsgenoot Kanye West, die Lupe vorig jaar als gastrapper vroeg voor zijn cd Late Registration en van hem een concept leende over ‘conflict diamonds’ voor de remix van Diamonds From Sierra Leone, waarin West aandacht vraagt voor de levensgevaarlijke situatie waarin Afrikaanse kinderen mijnen worden ingestuurd om zo de diamanten op te graven waarmee rappers in Amerika hun status en welvaart onderstrepen. Nog meer dan Kanye West is Lupe een hiphopartiest die hiphopcliché’s de oorlog heeft verklaard.

„Rappers zeggen dat ze voor hun eigen buurt rappen maar het is niet alleen hun eigen buurt die meeluistert; de rest van de wereld heeft ook oren. Rappers zeggen dat ze het ‘echt’ houden, maar dat is tweeslachtig. Er zijn mensen die echt drugs verkopen en echt mensen doodschieten. Maar er zijn ook mensen die echt naar hun werk gaan.”

De grote hit van het debuutalbum van Lupe is vooralsnog het door strijkers, gedempt koper en een onderhuidse warme baslijn aangedreven nummer Kick, Push. Ook hier speelt Lupe met het hiphopidioom. Het is een nummer dat op het eerste gehoor de leidende thema’s van gangsta rap behandelt: een jongen die op straat rondzwerft, gewond raakt en in conflict komt met de politie en een moeder die vreest dat hij een weg is ingeslagen die wel moet leiden tot zijn dood. Maar het is geen nummer over gangs en geweld maar over een van Lupe’s grote passies: de skatecultuur.

Net als Kanye West, met wie Lupe behalve een positieve inslag ook de muzikale voorliefde voor orkestrale strijkers en oude soulsamples deelt en die een vergelijkbare verhalende rapstijl hanteert, wil Lupe het steeds beperkter wordende palet van hiphop aanvullen met nieuwe kleuren. Want: „Het hoeft niet altijd grof en negatief te zijn.” Er wordt volgens Lupe in de moderne kunst teveel geshockeerd om het shockeren, of het nu gaat om gangsta rap, de uitvoering van de opera Idomeneo in Duitsland, met daarin een scène waarin het afgehakte hoofd van de islamitische profeet Mohammed wordt getoond, of Madonna die tijdens haar concert aan een kruis gaat hangen. „Het is leuk voor Madonna dat ze de paus kwaad heeft gekregen, maar cool is anders.”

Bij het schrijven van het nummer American Terrorist op zijn debuutalbum, dat gaat over de in zijn ogen dubieuze rol die de overheid en bepaalde groepen in Amerika spelen in de oorlog tegen terreur, was Lupe Fiasco als moslim extra op zijn hoede. „Ik heb me voor 98 procent gebaseerd op informatie van televisie en uit boeken. Zodra je kritisch bent over het onderwerp terrorisme, is het gevaar groot dat ze je als een sympathisant gaan zien.” In een van de videoclips bij zijn nummer Jesus Walks liet Kanye West Jezus door een moderne stad lopen. Lupe maakte een remix van het nummer dat Muhammad Walks heette maar wanneer hij daar een clip bij zou maken, zou hij Mohammed daarin niet rond laten lopen. „Mohammed wordt niet afgebeeld omdat het niet de bedoeling is dat hij het idool wordt; het gaat om de religie. Wanneer ik een dergelijke clip zou maken voor MTV, bereik ik miljoenen mensen en schud ik 1400 jaar geschiedenis van de islam overhoop. Daar houd ik rekening mee.”

En dat is waar het bij veel van zijn rappende collega’s aan ontbreekt, volgens Lupe, het besef dat hun woorden en beelden een wereldwijde invloed hebben.

Op zijn album is een dominant thema dat van de ontbrekende vaderfiguur. Hoewel Lupe zelf door beide ouders is opgevoed, is de ontbrekende vader een al generaties woekerend probleem in de zwarte gemeenschap. Het zijn niet de vaders maar de gangsterposeurs die onze kinderen opvoeden aldus Lupe, en die kunnen dus beter een boek dan een wapen in de aanslag houden.

„Onze moeders doen hun best om hun kinderen op te voeden maar ze hebben onze hulp nodig. Het is als in de film Boyz ’N The Hood (John Singleton, 1991) waarin een moeder haar zoon naar zijn vader stuurt omdat hij van hem een man moet maken. Rappers maken zich er van af met het excuus dat hun muziek entertainment is, maar zodra één iemand naar je luistert, heb je een verantwoordelijkheid. Er zijn mannen die kinderen hebben bij drie verschillende vrouwen, die kunnen moeilijk met alle drie die vrouwen een gezin starten. Laten we realistisch zijn en accepteren dat rappers een rol spelen in de opvoeding van onze jeugd en dat die rol dus maar het beste een positieve kan zijn.”

De debuut-cd van Lupe Fiasco heet Food & Liquor. Meer informatie op www.lupefiasco.com of 94904 naar 7585

    • Saul van Stapele