maar zijn feiten zijn selectief

Hoewel de film meeslepend is, zijn zijn waarnemingen lukraak bijeen geraapt.

Want voor deze eeuw wordt nog geen halve meter stijging van het zeeniveau verwacht.

Niet tot aan Amersfoort, maar tot aan de Duitse grens loopt Nederland onder water als niet gauw iets aan het broeikaseffect wordt gedaan. In Al Gore’s alarmerende film An Inconvenient Truth komt het maar een fractie van een seconde in beeld. Nederland: helemaal weg. Op de Veluwe, de Betuwe en een raar stukje Alblasserwaard na.

En er is meer slecht nieuws uit de lage landen. De lokale vlinderrupsen veranderen er door de opwarming steeds vroeger in poppen en nieuwe vlinders. Ze zijn al helemaal op als op 25 mei de eieren van de trekvogels uitkomen. De moedertrekvogel zit dan zonder eten en de kuikens ook. En bij de laatste hittegolf kwamen wel 15.000 Nederlanders om het leven. Of 150.000, de bioscoopbezoeker krijgt de tijd niet om het allemaal in zich op te nemen.

Meeslepend en onderhoudend is An Inconvenient Truth. Koralen verbleken, steden vergaan. Meren verdrogen, bossen vallen om en ijsberen verdrinken omdat ze niet meer bij het zeeijs kunnen komen. Als we niet snel wat doen gaan we naar de ratsmodee, is de boodschap die Al Gore er honderd minuten lang inhamert.

Het is niet per se een wetenschappelijk betoog dat hij brengt, maar toch komen de voornaamste argumenten bijna allemaal uit wetenschappelijke hoek. En Gore had een leger wetenschappelijke ‘vrienden’ achter de hand dat hem op het juiste spoor kon houden.

Is dat gelukt?

Nee. Hoe sympathiek het streven van Al Gore ook is: hij serveert nu nét die ingrediënten uit het klimaatdebat waartegen de zogenoemde broeikas-sceptici – terecht – zo’n bezwaar maken. Overmand door onheilsgevoelens is hij het spoor juist helemaal kwijt geraakt. ‘Jumping to conclusions’ uit lukraak bijeengegraaide waarnemingen, winkelt hij selectief in alle mogelijke gevolgen van klimaatverandering.

Het begint al met het ongelukkige bewijs dat hij voor het optreden van het broeikaseffect aanvoert. De meeste wetenschappers betogen: het CO2-gehalte van de atmosfeer stijgt door menselijk handelen. Klimaatmodellen voorspellen daarvan een opwarming en de inmiddels waargenomen opwarming stemt daarmee redelijk overeen. Maar Gore zegt: het CO2-gehalte stijgt en uit oeroud ijs van de Zuidpool weten we dat een hoog CO2-gehalte altijd samen gaat met een temperatuurstijging. Onverstandig. Duizenden jaren geleden was het verband vaak net andersom: werd het eerst warmer en steeg dan de CO2-concentratie.

Dat de gletsjers korter worden door de opwarming zal wel waar zijn, maar om dat nu steevast te illustreren met het dramatisch afkalven van zeegletsjers is wel erg ongelukkig. Gletsjers stromen. Ook zonder opwarming kalven ze af. Vraag het de Titanic. Toen Gore’s film gemaakt werd, niet lang na orkaan ‘Katrina’, leek het bewijs wel geleverd dat boven de opwarmende oceanen steeds meer tropische cyclonen zouden ontstaan. Inmiddels is er weer veel twijfel. De hausse aan verwoestende cyclonen die zo losjes voor 2006 werd voorspeld, is niet gekomen. Gore zag het niet of wilde het niet zien.

Verzekeringsmaatschappijen signaleren steeds meer schade door natuurgeweld en dat wordt door velen gezien als een overtuigend bewijs voor het optreden van meer natuurgeweld – als gevolg van het broeikaseffect. In werkelijkheid komt het doordat er steeds meer mensen zijn die steeds luxer willen wonen en steeds dichter aan zeeën en rivieren willen zitten.

Niemand onder Al Gore’s wetenschappelijke vrienden heeft de moeite genomen hem te vertellen dat de vreselijke verwoestijning in de Sahel-landen (zoals Senegal, Niger en Mali) alweer voorbij is. De Sahel vergroent, het is op satellietfoto’s te zien. Al die nieuwe besmettelijke ziekten waarmee de wereld de laatste jaren kampt danken hun verspreiding in de eerste plaats aan lokale overbevolking, intensieve veeteelt en het internationale vliegverkeer. De invloed van klimaatverandering is maar heel bescheiden en soms zelfs aantoonbaar averechts. Planten- en dierensoorten verdwijnen vooral doordat habitats worden vernietigd, pas in laatste instantie door de opwarming. En zo hard als het bij Gore gaat, gaat het nergens.

Het zeeniveau kan wel met zes meter gaan stijgen, heeft Gore begrepen. Het kan geen kwaad erop te wijzen dat voor de lopende eeuw nog geen halve meter stijging is voorzien. Waarom er opeens honderden miljoenen mensen op de vlucht moeten slaan als het zó langzaam gaat: dat weet alleen Al Gore. Als de bioscoopbezoeker een uur nadat hij de bioscoop verlaten heeft weer langzaam bij zijn positieven komt bedenkt hij: het is vooral Gore zelf die professionele hulp nodig heeft.

    • Karel Knip