Burger haalt terroristen in huis

Martin de Smet en Roos ten Hooven in ‘Biedermann en de Brandstichters’ Foto Leo van Velzen Maastricht, 21-09-06. Beeld uit de voorstelling "Biedermann en de Brandstichters" van Max Frisch bij Het Vervolg onder regie van Arie de Mol. Foto Leo van Velzen Velzen, Leo van

Voorstelling: Biedermann en de Brandstichters van Max Frisch door Het Vervolg. T/m 28 okt Derlon Maastricht. Inl.: 043-3503050; www.hetvervolg.nl

Niemand kent de brave, godvrezende burger Biedermann beter dan zijn anarchistische tegenstanders. Een stel pyromanen presenteert zich als eenzame daklozen. Zij bespelen de sentimenten van de rijke zakenman Gottlieb Biedermann. Ondertussen beseft Biedermann niet dat zijn huis op de lijst staat om in brand gestoken te worden.

De Zwitserse auteur Max Frisch schreef met het stuk Biedermann en de Brandstichters (1958) een moraliteit in de traditie van Brecht. Hij werkt met overduidelijke symbolen, zoals de steenrijke burger jegens de losgeslagen jongelui die geen ander doel hebben dan de veilige huizen waarin de burgers zich opsluiten te vernietigen. Zelf noemt hij zijn stuk ‘een leerstuk zonder leer’.

Bij Theatergroep Het Vervolg uit Maastricht biedt gastregisseur Arie de Mol volop leerstelligheden in zijn scherp gesneden, komische enscenering. De toeschouwers zitten aan weerskanten van een doorzichtig decor. Beneden tronen Biedermann en zijn vrouw. De brandstichters slepen explosieve vaten met benzine naar zolder. Ze bereiden hun coup voor terwijl Biedermann zich welbewust blind houdt. De politie zoekt ook hem. Hij ontsloeg een werknemer, die zelfmoord pleegde, en zijn vrouw komt met twee bloedjes van kinderen verhaal halen. De onschuldige is niet zo schuldeloos als het lijkt.

Biedermann denkt dat met vriendschap en verdoezeling het gevaar is te keren. Dat is de onverbiddelijke boodschap van Frisch, die zijn metafoor van de goedbedoelde machteloosheid voorziet van scherpe, satirische terzijdes. „Wee ons, wee ons burgers! Waarheen?” zijn niet voor niets de laatste woorden van dit politieke drama. Hans Trentelman als Biedermann en Peggy Vrijens als zijn vrouw Babette tonen de mengeling van angst, onzekerheid en ook superioriteit van de heersende klasse.

Indringers Martijn van der Veen en Roos ten Hooven zetten de juiste toon met een mengeling van agressie en stroperige charme. Biedermann bezwijkt, niet in de laatste plaats omdat hij ondanks zijn hardheid compassie voelt voor de weduwe van zijn ontslagen arbeider. Martin de Smet vertolkt als de weduwe de trait d’union tussen beide werelden: zowel geslagen en bang als opstandig jegens de bezittende klasse.

Hoewel Het Vervolg met Biederman en de Brandstichters niet welbewust een doorwrocht politiek statement wil maken – daarvoor is de toon gelukkig licht en komisch – raakt de voorstelling toch aan de wezenlijke maatschappelijke thema’s van deze tijd. Angst voor terreur, voor ongewenste gasten, en de angst voor bedreiging van de orde door onzichtbare machten, heersen evenzeer nu als een halve eeuw geleden. Het engagement is terug in de maatschappij én in het theater.

    • Kester Freriks