Wat nou genocide? 1

In het artikel over de Armeense genocide van Ahmet Olgun en Guus Valk in het Zaterdags Bijvoegsel van 30 september geeft de journalist Ilhan Karacay onder meer te kennen dat ”de Armeense kwestie door geen enkele rechtbank of tribunaal als genocide (is) beschouwd”. Dit is onjuist. Op 5 juli 1919 veroordeelde een Turks Militair Gerechtshof in Istanbul de voornaamste Turkse leiders uit de periode 1914-1918, onder wie Talaat, Enver, en Cemal, bij verstek ter dood. Deze leiders (die begin november 1918 heimelijk en overhaast naar Duitsland waren gevlucht) werden, ten eerste, veroordeeld voor het feit dat zij op roekeloze wijze het Ottomaanse rijk in de Eerste Wereldoorlog hadden gestort met talloze desastreuze gevolgen voor het land en de bevolking. Zij werden, ten tweede, schuldig bevonden aan de volgens ”een centraal plan” georganiseerde massamoord op de Armeniërs, waarbij ”noch sprake was van een militaire noodzaak”, ”noch van een gerechtvaardigde bestraffing”, zoals het in de aanklacht geformuleerd was. Het woord `genocide` bestond destijds nog niet, het werd pas voor het eerst gebruikt in 1944, maar de toenmalige Turkse militaire rechters wisten heel goed waar ze het over hadden.

    • Universiteit van Amsterdam Amsterdam
    • Dr. Ton de Zwaan