Mukworrie, Mukwarrie of Mukwerrie

Macquarie is onder de zakenbanken in Europa een opvallende nieuwkomer. Investeringen tot aan Eindhoven toe. Portret van een financiële instelling uit Down Under.

Tot voor kort waren ze zó onbekend dat niet veel mensen wisten hoe je de naam uitsprak. Mukworrie, Mukwarrie of Mukwerrie?

Jim Craig, de bestuursvoorzitter van de Europese tak van de Australische bank Macquarie, is het gewend. Hij vindt de verwarring niet erg. „Zolang ze maar geen Mukwierie zeggen”, zegt hij in zijn glazen kantoorwolkenkrabber in Londen. Craig is zelf een Ozzie, dus noemt hij zijn bedrijf Mukworrie.

Hoe je het ook uitspreekt, de naam van de Australische zakenbank rukt op. In Amerika, in Europa, in Nederland. Vooral als investeringsmaatschappij. De laatste jaren speelt Macquarie serieus mee in het grote internationale overnamespel, waar vooral Angelsaksische private-equitypartijen aan tafel zitten. Verschillende Macquarie-fondsen, gefourneerd met geld van institutionele beleggers waaronder de Nederlandse pensioenfondsen ABP en PGGM, deden voor miljarden euro’s boodschappen. Vooral in, wat ze zelf noemen, infrastructurele investeringen: luchthavens (Kopenhagen, Brussel), tolwegen (de Franse Autoroutes Paris-Rhin-Rhône), veerbootdiensten (rond het eiland Man) en elektriciteitsnetwerken.

„Ook wij hadden nog nooit van ze gehoord”, zegt Jan Sanders van de gemeente Eindhoven, toen – zo spreekt hij het uit – Mekwáárie twee jaar geleden aanklopte om over de gedeeltelijke privatisering van het gemeentelijke energiebedrijf NRE te praten. Van de acht kandidaten hadden de Australiërs volgens onderhandelaar Sanders de beste papieren. En meer dan dat. De onderhandelingen met Macquarie ervoer Sanders niet als gesprekken om harde rendementseisen. „Een paar jaar eerder zaten wij ook voor NRE aan tafel met het Spaanse energieconcern Endesa. Die gingen er veel harder in.”

Macquarie kocht voor 320 miljoen euro de helft van het netwerk van NRE. Met een deel van de opbrengst nam Eindhoven op zijn beurt twee andere, lokale gasnetwerken over – met als medefinancier dezelfde Macquarie Bank. Doorslaggevend voor Eindhovens keuze voor de Australiërs als mede-eigenaar van zijn energienetwerk was de langetermijnaanpak waar Macquarie zich op laat voorstaan. Jim Craig noemt een periode van 20 tot 30 jaar als gemiddelde betrokkenheid voor alle infrastructuurinvesteringen.

Met die langetermijnaanpak van de Australiërs had Lex Cohen, scheidend bestuursvoorzitter van European Directories, een ietwat andere ervaring. „Ze kwamen op onze eerste afspraak twee uur te laat”, zegt de uitgever van telefoonboeken in een aantal Europese landen. „Vervolgens gebruikten ze allerlei smoesjes over tijdsverschil en verdwaalde taxichauffeurs. Ik dacht: dat wordt nooit wat.”

Toch ging het bedrijf – waarvan de telefoonboeken van KPN de basis vormden – met ze in zee. Cohen was onder de indruk. Macquarie had van alle bieders „verreweg het beste plan”. De Britse investeringsmaatschappij 3i, sinds begin 2003 voor 0,5 miljard euro eigenaar, verkocht de inmiddels internationale telefoonboekenuitgever aan Macquarie Capital Alliance Group voor ruim 1,8 miljard euro.

Ook in Eindhoven bestond er over de Australiërs uit Londen aanvankelijk scepsis. Wouter Buitelaar, sinds 2001 namens de werknemers commissaris bij NRE, beaamt dit. Hij maakte in 2004 kennis met „twee onderkoelde Engelsen”. Maar al snel zag de hoogleraar bedrijfsorganisatie en arbeidsverhoudingen dat de vertegenwoordigers van Macquarie „geen ordinaire raiders waren”. Buitelaar: „Ze hadden duidelijk meer in hun mars, waren specifiek op infrastructuur gericht en hadden daarin de nodige ervaring.”

Inmiddels is het hem duidelijk dat de commissarissen „zich veel frequenter met financieel beleid bezighouden”. Macquarie heeft twee vertegenwoordigers in de raad, onder wie Martin Stanley, directeur van de Europese investeringsfondsen. „Bij elke vergadering, meestal telefonisch, komen zij meteen met financiële vragen.” Maar, voegt Buitelaar daaraan toe: „Ze hebben absoluut ook aandacht voor andere aspecten. Ik zit vaak met ze in de trein, zij moeten naar Schiphol, ik naar Utrecht. We praten dan uit en te na over onderwerpen als veiligheid en gezondheid, over personeelsbeleid én over de ondernemingsraad – dat fenomeen kennen ze helemaal niet.”

Zo kenden ze bij Macquarie meer niet. Bij hun bod op European Directories wisten ze niets van telefoonboeken af. ,Ze hadden nul ervaring”, zegt Cohen. Geen probleem voor ze. Macquarie vloog twee experts uit Australië in. Cohen dacht even met hen „het paard van Troje binnen te laten”, maar de twee consultants bleken een waardevolle aanvulling. „Ze werken hier nog steeds.” En dat Cohen aan het eind van dit jaar zijn baan overdraagt aan een door Macquarie benoemde Brit is volgens hem geheel vrijwillig. „Ik had meteen afgesproken dat ik voor mijn zestigste zou stoppen. Ik ben nu 59.”

Bij European Directories heeft Macquarie zich voorlopig gecommitteerd voor minimaal vijf jaar. „Beslist langer dan gebruikelijk in deze markt”, zegt Cohen. 3i zat er nog geen 2,5 jaar in.

Bij NRE ligt dat anders. De eerste investeringstermijn ligt niet helemaal op de 20 à 30 jaar waar Craig het over heeft als gemiddeld voor zijn beleggingen in infrastructuur, maar op 10 jaar. Ambtenaar Sanders: „Dat is voor private-equitypartijen al ongewoon lang.” Maar, zegt topman Craig op zijn kantoor in Londen. „we verwachten een verlenging van onze investering na die tien jaar”.

Commissaris Martin Stanley licht het toe: „Als er ooit een belangentegenstelling zou komen tussen dat van de aandeelhouders en het publieke belang, zal het publieke belang altijd voorrang zou hebben. En het voornaamste doel van NRE blijft de adequate levering van gas en elektriciteit. Niet het genereren van cash flow. Dat is allemaal vastgelegd.” Stanley vindt dat een logisch voortvloeisel uit de aard van hun belangstelling. „Juist omdat onze beleggingen allemaal langetermijnbeleggingen zijn, is het van belang te weten welke aspecten nog meer belangrijk zijn voor een bedrijf dan alleen de financiële. Wij kijken ook naar gezondheid, veiligheid en milieu.”

Maar hoe verdient Macquarie dan haar geld? Jim Craig: „Wij zoeken rendement uit investeringen die voorspelbare en betrouwbare kasstromen genereren.” Aan dat criterium voldoen vooral bedrijven die actief zijn in infrastructuur. Maar andere sectoren zijn niet verboden, zolang ze maar hetzelfde ‘verdienmodel’ hebben: een voorspelbare inkomstenstroom. Zo heeft Macquarie in eigen land geïnvesteerd in bejaardenhuizen, kocht de bank in de Verenigde Staten gezondheidsklinieken en speelde ze vorig jaar kortstondig mee in de strijd om de LSE, de aandelenbeurs van Londen. Het bod van 2,2 miljard euro werd als te laag weggehoond.

Het is een publiek geheim dat Macquarie ook loert op een deel van de koek van Schiphol, als dat eenmaal geprivatiseerd wordt. Craig doet er het zwijgen toe. Met een brede glimlach om zijn mond zegt hij slechts de „voor ons interessante dossiers in Nederland te volgen”.

Twee andere Hollandse ‘dossiers’ die Macquarie nauwgezet volgde, maar waar zij naastgreep, waren kabelbedrijf Casema en afvalverwerker AVR. Die gingen het afgelopen jaar naar concurrerende private-equitypartijen.

Inmiddels heeft Macquarie 21 investeringsfondsen opgezet die zijn onderverdeeld naar sector of regio. 13 ervan zijn aan de beurs genoteerd, waardoor ook particuliere beleggers kunnen meedoen en waardoor oorspronkelijke institutionele investeerders hun belang gemakkelijk kunnen verzilveren. Volledige verkoop van een investering is niet de gebruikelijk exit voor de beleggers van Macquarie. Jim Craig weet het niet eens uit zijn hoofd „Ik geloof dat we de laaste vijf jaar maar een half dozijn van onze infrastructuurbezittingen hebben verkocht.” Maar, geeft Craig toe, „als zich een partij meldt met een offer you can’t refuse zullen we daar zeker mee gaan praten”.

De fondsen voor Europese infrastructuurinvesteringen vallen onder de meest winstgevende divisie van Macquarie, de Investment Bank Group. Die droeg vorig jaar voor bijna 60 procent bij aan de nettowinst: zo’n 340 miljoen euro. Onder deze afdeling beheert de bank zo’n 21,5 miljard euro aan beleggingsgeld.

Vanuit de Londense wolkenkrabber City Point opereert Macquarie in Europa. Daar, op de bovenste acht verdiepingen, werken 635 mensen, onder wie 150 Australiërs en 6 van ABN Amro overgenomen Nederlanders. De Europese tak is volgens directeur Craig goed voor tussen de 15 en 20 procent van de inkomsten voor de zakenbank. „En er zit een belangrijk deel van onze groei.”

Deze cijfers bezorgden de Australiër dit jaar voor het eerst een notering op de Financial News 100, de ranglijst van meest invloedrijke mensen in de City, Londens financiële centrum. De 41-jarige Craig kwam daarmee terecht tussen veteranen als ABN Amro-topman Rijkman Groenink (59) en Louis Brenninkmeijer (71), de man die de miljarden van zijn familie belegt. Binnen op plaats 63 als de Wizard of Oz.