‘Een gevaar voor Frankrijk’

Deel drie van de mémoires van de Franse oud-president Valéry Giscard d’Estaing zijn uit. Verliezen doet pijn, vooral als blijkt dat de dolksteek inderdaad van Chirac afkomstig was.

Giscard in 2004 Foto Evelyn Jacq Nederland, Den Haag, 07-09-2004 conferentie "the politics of European Values' Valery Giscard d'estaing. Foto: Evelyne Jacq Jacq, Evelyne

Valéry Giscard d’Estaing (80) is terug. De Franse oud-president ligt in de boekenwinkels, verschijnt op tv, en zijn beweringen worden veelvuldig besproken. En dat een half jaar voordat de Fransen een nieuwe president kiezen, de functie die hij zelf tussen 1974 en 1981 bekleedde.

In het vorige week verschenen derde deel van zijn mémoires, Le Pouvoir et la Vie (De macht en het leven), belooft Giscard een inkijkje in het leven van een president zoals niet eerder gegeven. Hij vertelt namelijk hoe het is om verkiezingen te verliezen.

Giscard beschrijft zijn ontreddering nadat hij 1981 in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen was verslagen door François Mitterrand. De laatste jaren van Giscards presidentschap waren getekend door affaires, waarvan de bekendste ging over de diamanten die president Bokassa van de Centraal-Afrikaanse republiek aan Giscard had geschonken. Maar Giscard blijkt in het Elysée nooit de indruk te hebben gehad dat zijn geloofwaardigheid afbrokkelde. „Laten we de waarheid zeggen”, schrijft hij nu. „Ik had nooit gedacht aan verlies.”

Giscard hield aan zijn nederlaag een legendarische rancune over jegens zijn rivaal in eigen kamp, Jacques Chirac. Die was tussen 1974 en 1976 zijn premier, maar Giscard was ervan overtuigd dat Chirac in 1981 een pact met Mitterrand tegen hem had gesloten. Chirac heeft dat altijd ontkend.

Maar nu komt Giscard met ‘bewijs’. Mitterrand, schrijft Giscard, bevestigde (in een gesprek enkele weken voor zijn overlijden op 8 januari 1996) dat hij in 1980 een ontmoeting met Chirac had. „We moeten van Giscard af”, zou Chirac toen hebben gezegd. Waarom? „Chirac antwoordde dat u ‘een gevaar voor Frankrijk’ was”, zei Mitterrand volgens Giscard. Mitterrand verzekerde verder – laat Giscard ook weten – dat de 550.000 stemmen die Chirac leverde inderdaad de doorslag gaven bij zijn overwinning. „Tot 1980 was u absoluut onverslaanbaar”, hoorde Giscard van Mitterrand.

De laatste botsing tussen Giscard en Chirac dateert van vorig jaar, toen Chirac het referendum organiseerde waarin de Europese Grondwet werd geblokkeerd, die was voorbereid door de Europese Conventie onder voorzitterschap van Giscard.

Maar de ex-president ontkent dat zijn mémoires zijn ingegeven door rancune. Hij beschrijft de gevoelens die hij aan zijn nederlaag heeft overgehouden zelf als „ongeneeslijke nostalgie” naar een onvoltooid karwei. Maar hij wil Chirac niet dwarszitten: daarom heeft hij met zijn mémoires gewacht totdat ook Chirac nergens kandidaat meer voor is. Detail: Chirac beslist naar eigen zeggen pas in maart volgend jaar of hij echt geen kandidaat meer is.