Banken komen in actie tegen hypotheekfraude

Hypotheekfraude komt in vele varianten voor en kost geldverstrekkers tientallen miljoenen per jaar.

Hypotheekfraude heb je in veel soorten en maten. Afgelopen maandag werd bekend dat in Amsterdam 68 personen zijn opgepakt die met valse salarisstroken en andere trucs illegaal hypotheken afsloten. Vorige maand liet de verstrekker van de Nationale Hypotheek Garantie weten jaarlijks enkele miljoenen euro’s kwijt te zijn aan fraude met het taxeren van woningen.

De financiële sector wordt alerter op fraude met hypotheken, zegt een woordvoerder van het Verbond van Verzekeraars. Ook hypotheekadviseurs letten volgens voorzitter Karel Paul van hun branchevereniging VVHN beter op. „We proberen de netten te sluiten.”

Hoe groot de schade precies is weet niemand. Directeur Hein Blocks van het Verbond van Verzekeraars schat het jaarlijkse verlies van hypotheekverstrekkers door fraude „al snel op tientallen miljoenen euro’s”. Blocks: „We horen er pas van als het misgaat.”

Hypotheekfraude komt in vele varianten voor. Sommige huizenkopers vervalsen zelf hun werkgeversverklaring, jaaropgave of salarisstrook, om een hogere hypotheek te kunnen krijgen. Fraude met taxaties komt ook voor – met een hogere taxatie is een uitgebreidere hypotheek te krijgen. Een andere variant is een huis kopen en het vervolgens zonder toestemming verhuren, wat volgens de standaardvoorwaarden van een hypotheek niet mag. Ook zijn er criminelen die door het aankopen van huizen geld witwassen. Daarbij is de schade voor de geldverstrekker niet zo groot, omdat de woning zijn waarde behoudt.

Hypotheekfraude komt volgens Blocks voor bij alle geldverstrekkers die met tussenpersonen werken, „en dat zijn ze dus praktisch allemaal”. Fraudeurs verspreiden hun hypotheekaanvragen bewust over meerdere financiële instellingen om de pakkans te verkleinen. Fraude bij banken die zonder tussenpersonen werken komt minder vaak voor, zegt Blocks, omdat dan de klanten meestal bekend zijn.

De Stichting Fraudebestrijding Hypotheken (SFH), een samenwerkingsverband van banken, heeft een speciaal fraudeloket ingesteld, dat is ondergebracht bij de NVB. Het loket is geen echt loket maar een informatiesysteem waar geldverstrekkers gegevens registreren van alle betrokkenen bij een geval van hypotheekfraude. Geldverstrekkers kunnen bij een hypotheekaanvraag controleren of personen staan geregistreerd. Het systeem werkt hetzelfde als dat van het Bureau Krediet Registratie. Een soort zwarte lijst dus, al spreekt NVB-directeur Blocks liever van een „grijze” lijst. „Het is niet zo dat onmiddellijk een hypotheek wordt geweigerd als iemand staat geregistreerd. Het betekent wel dat geldverstrekkers nader onderzoek gaan doen naar wat er precies aan de hand is geweest bij de vorige hypotheekaanvraag.”

Om hypotheekfraude beter te kunnen aanpakken hebben de banken convenanten afgesloten met de gemeenten Den Haag en Rotterdam, en politie en justitie. Blocks: „Als bijvoorbeeld de politie te weinig handvatten heeft om iemand aan te pakken, kloppen ze bij ons aan en vragen ze ons naar een bepaald pand te kijken. We weten dan niet wat er aan de hand is, maar gaan zelf onderzoeken of er iets fout is met de hypotheek. Zo ja, dan zeggen we die direct op.”

De brancheorganisaties VVHN en NVA vertegenwoordigen samen zo’n 600 hypotheekadviseurs, vooral grotere ketens. Op hypotheekgebied werken de organisaties samen. VVHN-voorzitter Pauw is inmiddels ook in gesprek met geldverstrekkers over het opzetten van een registratiesysteem zoals het fraudeloket, maar dan een waar ook adviseurs gebruik van mogen maken. „Er wordt nu veel geshopt door klanten. Dat kost ons veel moeite en tijd.” Volgens de woordvoerder van het Verbond van Verzekeraars is fraudeaanpak voor iedereen van belang. „Uiteindelijk kost het alle klanten veel geld. Hoe meer fraude, hoe hoger de premies.”

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel Banken komen in actie tegen hypotheekfraude (7 oktober, pagina 23) wordt Hein Blocks opgevoerd als directeur van het Verbond van Verzekeraars. Blocks is directeur van de Nederlandse Vereniging van Banken.

    • Oscar Vermeer