Ontluisterend beeld van de VOC-activiteiten

Wat kan minister-president Balkenende bewogen hebben om tijdens de Algemene Beschouwingen te stellen dat we een voorbeeld zouden moeten nemen aan de zeventiende-eeuwse VOC? Ongetwijfeld zal de durf en daadkracht van de Heeren Zeventien, de bewindvoerders van de VOC, hem hiertoe hebben aangezet.

Maar durf en daadkracht krijgen pas hun betekenis en waardering, wanneer ze vertolkt worden in gedrag en handelingen. Aan de vruchten herkent men de boom. Het bange vermoeden dringt zich op dat premier Balkenende de handel en wandel van de Heeren Zeventien niet goed kent of – wat erger is – negeert.

De wapenfeiten van Jan Pieterszoon Coen, uitgevoerd op instigatie van de bewindvoerders van de VOC, culminerend in het uitmoorden van de bevolking van de Molukse Banda-eilanden, betekent een inktzwarte bladzijde in onze koloniale geschiedenis. Inzet van deze moordpartij (genocide?) was het verkrijgen van het monopolie op de in die tijd zeer lucratieve nootmuskaathandel. Waar winstmaximalisering niet al toe kan leiden. Onderdrukking, kaapvaart, verwoesting, moordpartijen en list en bedrog tonen een ontluisterend beeld van de activiteiten van de VOC in onze zogenaamde Gouden Eeuw. Wie horen kan die hore, wie lezen kan die leze. Wanneer iemand voorbeelden kiest die niet corresponderen met de werkelijkheid mag dat niet onweersproken blijven.

G.L. Bos

Oosterwolde