Feest der herkenning

Een Twentse en twee Friese soaps zijn kijkcijferhits op de regionale televisie. Daarom begon Amsterdam een stadssoap en zijn er ook plannen in Limburg, Leiden en Rotterdam.

Herman Finkers en Diet Gerritsen, de hoofdrolspeelster uit de Twentes soap, Van jonge leu en oale groond (Foto BNL Film en TV) BNL Film en TV

In de Friese soap Baas boppe Baas leert de stadse Talieta van haar Friese schoonvader fierljeppen, ofwel slootjespringen met een stok. Natuurlijk valt zij in het water. Het is een manier om de verschillen tussen de Friesland en de rest van Nederland in één scène neer te zetten. En dat is precies wat de regiosoap wil laten zien: deze streek is anders.

Inmiddels zijn er twee Friese regiosoaps en een Twentse. De Limburgse soap De Hemelpaort wordt op dit moment opgenomen en overal in het land springen ideeën voor regiosoaps als paddestoelen uit de grond. In Amsterdam hebben afgelopen week ongeveer 128.000 mensen gekeken naar de eerste aflevering van de stadssoap West Side. Ook regio’s zonder dialect of tradities als slootjespringen en dauwtrappen willen zich in een soap profileren. Er zijn bijvoorbeeld plannen in Groningen, Utrecht, Leiden/Den Haag en Rotterdam.

Het Twentse Van jonge leu en oale groond, geproduceerd door NL Film & TV van Johan Nijenhuis, is tot nu toe de meest succesvolle regiosoap. De serie was een idee van de cabaretier Herman Finkers. Op zondagavonden stemde de helft van alle kijkers in Overijssel er op af, zo’n 375.000 mensen. Van deze dertigdelige serie, die vorig najaar begon, wordt op dit moment het tweede seizoen op TV Oost uitgezonden. Vijf andere regionale zenders kochten de serie ook. De publieke omroep KRO zal de serie vanaf mei landelijk uitzenden.

Alleen acteurs die dialect spreken mogen in een serie als Van jonge leu meedoen. Gevolg is dat in regiosoaps voornamelijk amateurs spelen, aangevuld met bekende streekgenoten. Behalve Herman Finkers speelt in het tweede deel van Van jonge leu ook tv-presentatrice Daphne Bunskoek. Ook producent Nijenhuis is Twent.

Desondanks is Nijenhuis inmiddels afgezakt naar Limburg voor de opnames van de dialectserie De Hemelpaort. De provincie subsidieerde de soap met 300.000 euro, met als doel het dialect levend te houden onder Limburgse jongeren. De serie zou trots op de eigen streek, taal en cultuur stimuleren. In De Hemelpaort treden bekende Limburgers op, zoals de actrice Chantal Janzen en de acteur Jochum ten Haaf.

Als het budget rond komt, zal Nijenhuis eveneens meewerken aan een Utrechtse regiosoap. Een serie van twintig tot dertig afleveringen kost tussen de 900.000 en 1,4 miljoen euro. „Zonder subsidie gaat het niet door” zegt Neske Kraai, producent bij de regionale tv-zender RTV Utrecht. „Wij hebben niet de kennis in huis om zelf een soap te maken en zijn afhankelijk van een producent.”

Het verhaal voor de Utrechtse regiosoap is klaar. Het basisidee is van zanger Henk Westbroek. „Hoofdpersoon is een aannemer, Akkie, die een hartinfarct krijgt. Zijn kinderen, met allemaal een andere achtergrond, nemen de zaak over”, vertelt Kraai. Zij weet dat Utrecht geen echte regionale gebruiken kent, en dat er ook nauwelijks sprake is van een Utrechts dialect. „Maar de verscheidenheid van Utrecht is juist het kenmerk van onze provincie.”

Verscheidenheid binnen de provincie bemoeilijkt het maken van een soap in Zuid-Holland. Hoofd programmazaken van RTV Rijnmond, Cees van der Wel: „RTV Rijnmond en RTV West, de twee regionale zenders in de provincie, hebben een lijn getrokken van Hoek van Holland naar Utrecht. Alles ten noorden van de lijn is voor de soap van RTV West, en alles te zuiden van de lijn voor RTV Rijnmond. Wij hebben dus de stad Rotterdam, RTV West heeft Leiden en Den Haag.”

De serie van RTV Rijnmond, voor het najaar van 2007, werd geschreven door Amsterdammer Rogier Proper. „We laten het script wel weer bekijken door Rotterdammers, voor de Rotterdamse uitdrukkingen”, zegt Van der Wel. Het plan is dat de leerlingen van een cursus soapschrijven, die Proper in Rotterdam gaat geven, het verhaal gaan schrijven over een rederij voor rondvaartboten op de Nieuwe Waterweg.

Regionale omroepen hopen hun soaps aan landelijke of andere regionale omroepen te verkopen. De KRO gaat volgend jaar de Friese soaps uitzenden en heeft belangstelling voor de Twentse en Limburgse serie. De KRO wil daarmee de relatie met het Nederlandse platteland verstevigen. Wil de omroep dan ook regiosoaps uit de Randstad? Hoofd amusement Stephan van Warnik: „Ze moeten wel aansluiten bij KRO-thema’s. We moeten ook plek in de programmering hebben. En we kopen natuurlijk alleen kwalitatief hoogwaardige series, die we voor een goede prijs kunnen krijgen.”