De wanhoop van de achterblijvers in Taourirt

L’Enfant endormi. Regie: Yasmine Kassari. Met: Mounia Osfour, Rachida Brakni, Nermine Elhaggar, Fatna Abdesseamie. In: Rialto, Amsterdam; ’t Hoogt, Utrecht; Filmhuis Den Haag.

De bijna blinde grootmoeder zucht nadat ze heeft gememoreerd hoe het gehucht waar ze nog steeds woont, vlakbij het plaatsje Taourirt in het noordoosten van Marokko, vroeger floreerde: de oogsten waren rijk, de bevolking talrijk. Nu is het een dorre, vrijwel verlaten plek. De grond is alleen nog geschikt om olijfbomen in te planten. De weinige mannen die er nog zijn, vertrekken aan het begin van de film. Ze stappen in een vrachtwagen die hen naar de grens brengt, ze hopen snel Spanje te bereiken. Eentje is de avond ervoor nog getrouwd en belooft zijn kersverse vrouw spoedig terug te komen. Met geld. Een leugentje om bestwil. Beiden weten dat het heel lang zal duren voordat hij terug komt – áls hij dat al van plan is.

L’enfant endormi, de veelbelovende debuutfilm van de in Brussel woonachtige Marokkaanse cineast Yasmine Kassari laat zien hoe de in Marokko achtergebleven vrouwen proberen het hoofd boven water te houden, terwijl hun mannen weg zijn. Grootmoeder verwacht elke morgen haar ontbijt, of er nu graan is of niet. Moeder houdt haar dochter scherp in de gaten, want kan een vrouw wel zonder de sturende hand van een man? De vriendin van haar dochter rent bijna elke ochtend naar de weg om aan de vrachtwagenchauffeur die haar man heeft vervoerd te vragen of er al nieuws is. Nee. Totdat er, weken later, een videoband arriveert waarop een groepje mannen het thuisfront inlicht over hun lot. Een aantal moet met spijt in hun stem meedelen dat het weer niet gelukt is geld naar huis te sturen. Volgende keer beter.

De meeste films over migratie gaan over de hoop van de gelukszoekers, L’enfant endormi gaat voor de verandering over de wanhoop van de achterblijvers. Redden ze het wel? Komen ze ooit terug? Het probleem wordt echt nijpend als de net getrouwde Zeinab zwanger blijkt. Ze wil pas bevallen als haar man er weer is. Met hulp van de plaatselijke geneesheer laat ze de foetus indutten, een aloude rite in Maghreblanden: de raged, het kind dat inslaapt in de buik van de moeder om zo de geboorte uit te stellen. Een mooi bijgeloof als symbool voor een ingedut land dat vergeefs hoopt op betere tijden. Niet voor niets gaat de grootmoeder met haar herinnering aan een rijker verleden dood.

L’enfant endormi laat de beelden spreken: het gortdroge, dorre land wordt in weidse shots getoond – het zal nooit meer bloeien.