Dochters vechten om hart van Ulrike Meinhof

Antoinette Jelgersma (l.) en Marie-Louise Stheins (Foto NRC Handelsblad/ Leo van Velzen) 'Drakengebroed' van Gerardjan Rijnders door het Nationale Toneel regie Ivar van Urk premire 30.09.06 Theater aan de Haven, Den Haag op de foto vlnr.: Antoinette Jelgersma Marie-Louise Stheins bij gebruik naamsvermelding verplicht foto en auteursrecht fotograaf Deen van Meer Beroepsvereniging van fotografen GKÄ Oudezijds Voorburgwal 221 1012 EX Amsterdam tel.: 06.53617774 Postbank 3560388 email: deeninbeeld@wanadoo.nl Meer, Deen van

Toneel: Drakengebroed door het Nationale Toneel. T/m 2 dec in Theater a/d Haven, Scheveningen, en elders. Inl. 070-3181444 en www.nationaletoneel.nl

De tweelingdochters van Duitse terroriste Ulrike Meinhof komen samen om de hersenen van moeder te begraven. Het uitgangspunt van het toneelstuk Drakengebroed, door het Nationale Toneel, is al zo mooi dat schrijver Gerardjan Rijnders het alleen maar even hoeft uit te werken, zou je denken. Het is bovendien echt gebeurd: zo’n vijf jaar geleden kwam aan het licht dat de hersenen van Meinhof na haar zelfmoord in 1976, in het geheim uit haar schedel waren gelicht voor onderzoek. Een verwijderde tumor moest haar misdaden verklaren. Via de rechter kregen de dochters het laatste stukje moeder terug, in een potje, dat ze samen begroeven.

De motor van Rijnders’ stuk is de tegenstelling tussen de zusters: Bettina (Marie-Louise Stheins) is een bittere, boze cynicus, Regine (Antoinette Jelgersma) een zachtere vrouw die in handoplegging en wierook gelooft. Dat Meinhof en slechte moeder was, daarover zijn de zusters het wel eens, en dat ,,het plekje op het plakje in het potje’’ niets verklaart, daar zijn ze ook snel achter.

De boze Bettina heeft het tot haar levenswerk gemaakt om de wandaden van Meinhof zo breed mogelijk uit te meten. Zij zal nooit voorbij haar woede komen. Als ze met iemand wil meeleven, dan is het met de nabestaanden van de slachtoffers. De milde Regine poogt om dichterbij haar moeder te komen. Als ze geen liefde in haar moeder kan vinden, dan zoekt zij het in haar zwaktes. Meinhof was een stuntelige terroriste die bovendien werd vernederd door haar medestrijders. Deze zwaktes wekken medelijden, wat toch dicht bij liefde ligt.

Hoe veelbelovend de opzet ook klinkt, de voorstelling stelt teleur. Rijnders begint goed, met zijn bekende dialogen à la minimal music, vol ritmische herhalingen en halve, uiterst korte zinnen. Maar dan komen de blokken documentatie. Rijnders heeft zich goed ingelezen, zodat er vele brieven en getuigenissen langskomen van Meinhof en de mensen rondom haar. Ze zijn zeker fascinerend, maar ze ontnemen het zicht op het kooigevecht waarom het draait.

Jelgersma en Stheins bespelen vele registers en durven flink tekeer te gaan, maar er is iets mis met de opbouw, waardoor de momenten van verwijdering en tedere toenadering elkaar als willekeurig lijken af te wisselen. Ondanks het ingeleefde spel blijft de regie van Ivar van Urk stijf en stroperig.

De zusters blijven even onverzoenlijk als hun moeder. Als Regine abrupt wegloopt, blijft Bettina, samen met het publiek, verweesd achter bij het potje hersenen.

Rectificatie / Gerectificeerd

De foto bij het artikel Dochters vechten om hart van Ulrike Meinhof (2 oktober, pagina 9) is niet gemaakt door Leo van Velzen, maar door Deen van Meer.

    • Wilfred Takken