Wie bent u eigenlijk?

Managers in het onderwijs zijn helemaal niet nodig.

Gun de docent zijn verantwoordelijkheid, en laat de rector hem belonen.

„In het kader van de eenheid van wijze van evalueren, ben ik bezig met het ontwikkelen van eenduidig beleid. Jullie input wil ik graag mede als basis gebruiken.” Dit soort mededelingen verschijnt regelmatig op mijn bureau. Ze komen van managers die geen directe relatie hebben met het primaire proces van onderwijs dat zich binnen scholen afspeelt. Managers hebben de neiging hun onmisbaarheid te sublimeren door docenten opdrachten te geven die hen niet helpen maar hun taak juist bemoeilijken.

Afgelopen vrijdag werd op de opiniepagina van nrc.next beweerd dat het onderwijs behoefte had aan goede managers. Het idee dat managers de onderwijsorganisatie kunnen verbinden aan de behoefte van de docent is echter een illusie. Er is eerder een organisatie nodig die luistert naar de behoeften van de docent zodat deze ongestoord zijn werk kan doen: lesgeven. Dat betekent dat de docent zijn onderwijsprogramma zelf inricht en slechts verantwoording aflegt over door hem bereikte resultaten, zoals cijfers van zijn leerlingen, de mate waarin hij een lastige klas in het gareel heeft gekregen en het aantal kinderen dat hij onder zijn hoede genomen heeft. Dit zijn prestatiemaatstaven die meetbaar en verifieerbaar zijn.

En als het gaat om prestatiemeting en beloning zijn niet de managers maar een kundige rector en een senior docent van belang. Zij zijn de aangewezen personen om goede prestaties van docenten te waarderen en slechte prestaties te remediëren, omdat zij veel dichterbij het onderwijsproces staan. Zij staan in direct contact met docenten en leerlingen, en kunnen dus een preciezer beeld vormen van hun functioneren dan de gespecialiseerde manager van buitenaf.

Jan Bouwens is hoogleraar accounting aan de Universiteit van Tilburg.